کاربرد دریل به گونهای است که حضورش در هر خانه یا کارگاهی تقریباً ضروری شده است. اما همین ابزار کارآمد گاهی به منبع ایجاد صداهای ناهنجار و آزاردهنده تبدیل میشود؛ صداهایی که نهتنها تمرکز را از بین میبرد، بلکه ممکن است نشانه وجود یک مشکل جدی در بخشهای داخلی دستگاه باشد. بسیاری از افراد هنگامی که با صدای زیاد دریل روبهرو میشوند، نمیدانند این صدا تا چه حد طبیعی است و از چه زمانی باید نگران خرابی یا آسیب جدی باشند.
در این مقاله تلاش شده است بررسی “علت صدا زیاد دریل” چیست (What Causes a Drill to Make a Lot of Noise)، رفتارهای مرتبط با هر نوع صدا، و راهحلهای عملی و فنی ارائه شود. هدف این است که کاربر دقیقاً بداند هر صدای زیاد دریل چه معنایی دارد و خرابی کدام قطعات میتواند منبع آن باشد.
صدای زیاد دریل؛ از رفتار طبیعی تا نشانه خرابی
پیش از آنکه بخواهیم به علت صدا زیاد دریل بپردازیم، لازم است بدانیم هر دریل ساختار چرخشی و ضربهای دارد و طبیعی است که در حین کار مقداری صدا تولید کند. موتور الکتریکی با سرعت زیاد میچرخد، مته با سطح کار برخورد میکند و بدنه دستگاه در اثر لرزش انرژی تولید میکند. تمام اینها بخشی از عملکرد طبیعی دریل هستند؛ اما زمانی که صدا حالت غیرعادی پیدا میکند—مثلاً بیش از حد گوشخراش میشود، هنگام تغییر دور شدت آن ناگهان زیاد میشود، یا صدایی فلزی و خشک از داخل دستگاه شنیده میشود—این صدا دیگر طبیعی نیست و نشان میدهد در یکی از اجزای داخلی دستگاه مشکلی رخ داده است.
در صورت شنیده شدن “صدای زیاد دریل“، ادامه کار با دریل میتواند نهتنها باعث آسیب بیشتر، بلکه منجر به سوختن موتور، خرابی گیربکس یا قفل شدن کامل دستگاه شود. بنابراین شناخت ریشه اصلی این صدای زیاد دریل ضروری است.
علت صدا زیاد دریل
علت صدا زیاد دریل شامل موارد زیر است:
خرابی بلبرینگها؛ شایعترین علت صدا زیاد دریل
بلبرینگها قطعات کوچکی هستند که معمولاً از چشم کاربران دور مانده اما در عملکرد دریل یکی از اصلیترین نقشها را دارند. وظیفه آنها ایجاد چرخش روان بین محور و بدنه موتور است. در واقع این بلبرینگها هستند که اجازه میدهند آرمیچر با سرعت بالا و بدون اصطکاک شدید بچرخد.
اما هنگامی که بلبرینگ دچار خرابی میشود—چه بهدلیل ورود گردوغبار، چه خشک شدن گریس داخلی، چه ضربه خوردن، و چه فشار بیش از حد روی دستگاه—لولههای داخلی بلبرینگ یا ساچمهها آسیب میبینند. همین آسیب سبب میشود حرکت آنها روان نباشد و هنگام چرخش، لرزشهای ریز اما دائمی ایجاد شود. این لرزشها خود را در قالب صدایی فلزی، تیز، یکنواخت و اغلب رو به افزایش نشان میدهند.
صدای بلبرینگ خراب معمولاً با افزایش دور دریل شدیدتر میشود. کاربر اغلب احساس میکند یک چیزی داخل موتور «خشک» میچرخد یا انگار قطعاتی بههم میسایند. اگر بلبرینگ کاملاً از بین رفته باشد، لرزش کل بدنه احساس میشود و دستگاه ممکن است بعد از چند دقیقه داغ کند.
در چنین مواردی، تنها راهحل، تعویض بلبرینگ است. روغنکاری شاید کمی صدا را کاهش دهد اما مشکل اصلی را رفع نمیکند و فقط خرابی بیشتر را عقب میاندازد.
بیشتر بخوانید: علت داغ شدن دریل چیست؟
خرابی چرخدندهها؛ منبع صدای ساییدهشدن یا تقتق در دریل
گیربکس دریل مجموعهای از چرخدندههاست که نیروی موتور را به مته منتقل میکند. این چرخدندهها اگر حتی یک دندانه فرسوده یا شکسته داشته باشند، هنگام چرخش درگیر نمیشوند و صدایی شبیه خرد شدن فلز یا تقتق تکرارشونده تولید میشود.
معمولاً این صدا زیاد دریل در دو موقعیت بیشتر شنیده میشود: هنگام فشار دادن دریل روی سطح و هنگام تغییر دور موتور. در واقع فشار بیشتر روی مته باعث میشود چرخدندهها با شدت بیشتری درگیر شوند و اگر دندانهای مشکل داشته باشد، صداها ناگهان واضحتر شنیده میشود.
چرا این اتفاق رخ میدهد؟ زیرا چرخدندههای معیوب دیگر نمیتوانند نیرو را یکنواخت منتقل کنند و بهجای چرخش روان، ضربههای ریز و لحظهای ایجاد میکنند. هر ضربه به شکل صدا و لرزش ظاهر میشود. اگر این ضربهها نادیده گرفته شوند، ممکن است چرخدندههای دیگر هم آسیب ببینند و در نهایت گیربکس به تعویض کامل نیاز پیدا کند.
خشک شدن گریس گیربکس؛ عامل پنهان اما بسیار مهم صدای زیاد دریل
بخش قابلتوجهی از علت صدا زیاد دریل ناشی از اصطکاک است. گیربکس یکی از بخشهایی است که بیشترین اصطکاک در آن رخ میدهد؛ به همین دلیل کارخانهها این بخش را کاملاً گریسکاری میکنند تا چرخدندهها بتوانند بدون سایش شدید بچرخند.
اما بعد از مدتی، بهخصوص دریلهایی که زیاد استفاده میشوند یا در محیطهای گرم کار میکنند، گریس داخل گیربکس خشک میشود. خشک شدن گریس باعث میشود چرخدندهها با سطح خشن و خشک بههم ساییده شوند و صدایی کشدار، ممتد و گاهی نالهمانند تولید کنند.
یکی از نشانههای واضح خشک شدن گریس، افزایش تدریجی صدا دریل در طول چند ماه است. دستگاه کمکم خشکتر صدا میدهد، بدنه دریل بیشتر میلرزد و کارکرد دستگاه دیگر مثل روز اول روان نیست.
تنها راهحل این مشکل، باز کردن گیربکس و اضافه کردن گریس مناسب است. بسیاری از کاربران از گریس نامناسب استفاده میکنند که خودش میتواند به چرخدندهها آسیب بزند. بنابراین گریس باید از نوع مناسب ابزارهای صنعتی باشد.
مشکل در آرمیچر؛ منبع صداهای ناهنجار و حتی خطرناک
آرمیچر یکی از حساسترین قطعات دریل است و کوچکترین خرابی در آن میتواند باعث علت صدا زیاد دریل، لرزش و علت جرقه زدن دریل برقی شود. زمانی که سیمپیچ آرمیچر نیمسوز میشود یا کلکتور آن آسیب میبیند، موتور نمیتواند نیرو را بهطور یکنواخت تولید کند. همین ناپایداری انرژی در قالب صدای نالهمانند، لرزش بیشتر از حد معمول و تغییرات ناگهانی دور موتور ظاهر میشود.
معمولاً این صداها همراه با بوی سوختگی هستند که در واقع میتوان گفت یکی از اصلیترین علت بوی سوختگی دریل، مربوط به مشکل آرمیچر دستگاه است. اگر آرمیچر به مرحله نیمسوزی رسیده باشد، جرقههایی از کلکتور دیده میشود و این جرقهها همراه با صدای وزوز شدید است.
این صدا یکی از خطرناکترین انواع صدا در دریل است زیرا ادامه کار با دستگاه باعث میشود آرمیچر کاملاً بسوزد و تعمیر آن هزینه بالایی داشته باشد.
در چنین شرایطی، باید آرمیچر تست حرفهای شود و در صورت خراب بودن، تعویض گردد.
مشکل در ذغال دریل و کلکتور؛ علت صداهای خشخش و نوسانی
ذغال دریل چیست؟ ذغالهای دریل قطعاتی هستند که وظیفه انتقال جریان برق به آرمیچر را دارند. اگر ذغالهای دریل کوتاه شده باشند یا در جای خود گیر کنند، انتقال جریان بهصورت ناپیوسته انجام میشود. همین ناپیوستگی باعث میشود موتور با تپش کار کند و صدایی شبیه خشخش یا سوت ضعیف ایجاد شود.
در بسیاری از مواقع، کاربر متوجه میشود که با تکان دادن دریل یا تغییر زاویه دست، صدا تغییر میکند؛ این یکی از نشانههای اصلی خرابی ذغال دریل است.
در صورت ادامه کار، این مشکل میتواند به کلکتور و حتی سیمپیچ آسیب بزند. بنابراین اولین کاری که باید انجام شود، باز کردن دریل و بررسی زغالها از نظر طول، نرمی، کیفیت و تمیز بودن کلکتور است.
لق شدن بدنه و اجزای خارجی
بسیاری از علت صدا زیاد دریل، برخلاف تصور عمومی، از بخشهای اصلی موتور نیستند. گاهی فقط بدنه دستگاه لق شده، پیچهای قاب شل شدهاند، یا نگهدارنده مته بهدرستی در جای خود قرار نگرفته است. این موارد معمولاً صدایی ضربهای، کوبشی یا تکرارشونده ایجاد میکنند.
اگر این لرزشهای سطحی مدت زیادی ادامه داشته باشند، باعث میشوند فشار بیشتری به بلبرینگها و گیربکس وارد شود و مشکلات بزرگتری ایجاد گردد. بنابراین حتی این صدای ساده هم نباید نادیده گرفته شود.
استفاده از مته نامناسب یا کند؛ عامل فشار اضافی و تولید صدای غیرعادی
کاربران زیادی تصور میکنند تمام مشکلات دریل از داخل دستگاه است؛ درحالیکه در بسیاری از موارد، خود مته دریل عامل اصلی ایجاد صداست. وقتی مته کند باشد، دریل مجبور است با نیروی بیشتری کار کند و همین فشار مضاعف باعث لرزش شدید و صدای گوشخراش میشود. اگر مته برای سطح موردنظر مناسب نباشد—مثلاً با مته فلز در بتن سوراخکاری شود—فشار روی موتور چند برابر میشود و صدای دستگاه تغییر میکند. علت کند شدن مته دریل نیز معمولاً به استفاده طولانی و مداوم، افزایش دما و گرمای مته، فشار زیاد به مته و… مربوط میباشد.
تنها با تعویض مته با یک نمونه سالم میتوان متوجه شد آیا مشکل از خود دستگاه است یا مته. اگر قصد دارید با نحوه تعویض مته دریل آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله مرتبط با این موضوع را از مجله ابزارآلات دنلکس مطالعه نمایید.
ورود گردوغبار به داخل دستگاه
مورد آخر علت صدا زیاد دریل، ورود گردوغبار به داخل دستگاه است. دریلها معمولاً در محیطهایی با گردوغبار زیاد استفاده میشوند. این گردوغبار اگر وارد بلبرینگ، گیربکس یا محل قرارگیری ذغالها شود، باعث افزایش اصطکاک داخلی و ایجاد صدا میشود. در موارد شدید، گردوغبار میتواند باعث داغ شدن و حتی قفل شدن موتور شود.
بنابراین سرویس دورهای و تمیزکاری دستگاه یکی از مهمترین راههای کاهش صداست.
کدام صداهای دریل نشانه خرابی جدی هستند؟
اگر صدایی که از دریل شنیده میشود:
- فلزی و تیز باشد → احتمالاً بلبرینگ یا چرخدنده آسیب دیده است.
- وزوز شدید داشته باشد → آرمیچر یا زغالها مشکل دارند.
- تقتق تکرارشونده باشد → یکی از دندانههای گیربکس شکسته است.
- همراه با بوی سوختگی باشد → آرمیچر در خطر سوختن است.
- با فشار روی سطح بیشتر شود → مته یا گیربکس تحت بار زیاد است.
این صدای زیاد دریل نباید نادیده گرفته شوند زیرا میتوانند به خرابی جدی منجر شوند.
بیشتر بخوانید: علت خرابی دریل چیست؟
راهحلهای عملی برای کاهش صدای زیاد دریل
در این بخش مجموعهای از بهترین راهکارهایی را که تعمیرکاران حرفهای برای کاهش صدای زیاد دریل استفاده میکنند، مرور میکنیم.
۱. سرویس کامل گیربکس و تعویض گریس خشکشده
گیربکس یکی از اصلیترین بخشهایی است که در تولید صدای زیاد دریل نقش دارد. با گذشت زمان، گریس موجود در آن خشک میشود و چرخدندهها بهجای چرخش نرم و یکنواخت، با اصطکاک زیاد بههم میسایند. همین سایش باعث ایجاد صدای نالهمانند یا خشخش میشود.
برای رفع این مشکل باید گیربکس باز شود، گریس خشکشده کاملاً تمیز گردد و گریس مخصوص ابزارهای صنعتی جایگزین شود. پیروی از مراحل گریس کاری دریل و استفاده از گریس مناسب باعث میشود چرخدندهها دوباره روان و بیصدا کار کنند.
۲. تعویض بلبرینگهای آسیبدیده
بلبرینگها نقش حیاتی در کاهش اصطکاک محور دارند. اگر حتی یکی از بلبرینگها خراب، شکسته یا خشک شده باشد، صدایی شبیه ساییدگی فلز یا سوت بلند ایجاد میشود.
خرابی بلبرینگ معمولاً با لرزش همراه است که در واقع خرابی بلبرینگها را میتوان یکی از اصلیترین علت لرزش دریل دانست و در صورت بیتوجهی میتواند به آرمیچر و گیربکس آسیب بزند. بهترین راه حل، تعویض بلبرینگ معیوب با نمونه باکیفیت است. بلبرینگ سالم باعث میشود چرخش محور نرمتر و بیصدا انجام شود.
۳. بررسی و تعویض ذغالهای دریل
زغالهای کوتاهشده، سفتشده یا گیرکرده جزء علت صدا زیاد دریل و ایجاد صدای وزوز و نوسان در موتور میشوند. در چنین شرایطی تماس الکتریکی با آرمیچر ضعیف شده و موتور با تپش کار میکند. آشنایی با نحوه تعویض ذغال دریل و جایگزین کردن این قطعه با نمونه استاندارد و تمیز کردن کلکتور میتواند صدا را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. همچنین ذغال مناسب دریل باعث جلوگیری از جرقهزدن و سوختن آرمیچر خواهد شد.
۴. تنظیم و محکم کردن پیچهای بدنه و قاب دریل
گاهی علت صدا زیاد دریل اصلاً از موتور یا گیربکس نیست، بلکه تنها پیچهای بدنه در اثر لرزشهای طولانیمدت شل شدهاند. بدنه لق در حین کار صداهای کوبشی و تکراری تولید میکند. بستن کامل پیچها، بررسی قاب جلو و پشت و تنظیم اتصال دسته کمکی معمولاً این صداها را از بین میبرد. اگر قسمتی از بدنه ترک داشته باشد باید تعویض گردد تا فشار لرزشی به قطعات داخلی منتقل نشود.
بیشتر بخوانید: اگر دریل خراب شد چه کاری باید انجام داد؟
۵. استفاده از مته سالم و مناسب سطح کار
مته کند، شکسته یا نامناسب حتی با بهترین دریل نیز صدا ایجاد میکند. زمانی که مته برای سطح کار مناسب نباشد، موتور مجبور است با فشار بیشتری کار کند و همین فشار به لرزش و صدای بیشازحد تبدیل میشود. انواع مته دریل وجود دارد که برای بتن باید از مته الماسه استفاده شود، برای فلز مته آهن باکیفیت و برای چوب مته مخصوص چوب. همچنین بررسی نوک مته و جلوگیری از استفاده از متههای کند به کاهش صدا کمک چشمگیری میکند.
۶. جلوگیری از ورود گردوغبار به داخل دریل
گردوغبار دشمن بیصدای ابزارهای برقی است. ورود گردوغبار به بلبرینگ، زغالها و گیربکس باعث افزایش اصطکاک و ایجاد صدای خشخش و تقتق میشود. استفاده از دمنده هوا برای تمیز کردن دریچههای ورودی هوا، مسدود نکردن محل تنفس دریل در هنگام کار و استفاده از کاور در محیطهای بسیار گردوغبار، از مهمترین روشهای کاهش سایش و صداست.
۷. جلوگیری از فشار بیشازحد هنگام سوراخکاری
بسیاری از کاربران هنگام سوراخکاری، بیشازحد روی دریل فشار وارد میکنند. این فشار غیرضروری باعث گرم شدن موتور، تحت بار رفتن گیربکس و ایجاد صدای زیاد دریل میشود. در سوراخکاری فقط باید وزن دریل و فشار طبیعی دست اعمال شود. اگر نیاز به فشار زیاد باشد، معمولاً مته نامناسب است یا سطح بسیار سخت است و باید مته مناسب جایگزین شود.
بیشتر بخوانید: آموزش عیب یابی دریل
۸. بررسی و تعمیر آرمیچر نیمسوز
آرمیچر نیمسوز باعث نوسان جریان و ایجاد صدای نالهمانند و گاهی وزوز در دریل میشود. این صدای زیاد دریل معمولاً همراه با بوی سوختگی یا جرقهزدن است. اگر صدای دستگاه همراه با تغییرات ناگهانی سرعت باشد، آرمیچر باید تست شود. در صورت آسیبدیدگی، تعمیر یا تعویض آرمیچر بهترین راه جلوگیری از سوختن کامل موتور است.
۹. چک کردن سه نظام دریل و تنظیم صحیح آن
از علائم خرابی سه نظام دریل این است که اگر سه نظام دریل لق باشد یا بهدرستی بسته نشده باشد، مته در محور بهصورت نامتقارن میچرخد و همین امر صدای زیادی ایجاد میکند. تمیز کردن سه نظام، سفت کردن دقیق آن و استفاده از سه نظام سالم باعث کاهش لرزش و صدای زیاد دریل میشود.
بیشتر بخوانید: علت قفل شدن سه نظام دریل چیست؟
۱۰. انجام سرویس دورهای و پیشگیرانه
سرویس دورهای شامل بازدید بخشهای داخلی، تمیزکاری، روغنکاری، بررسی اتصالات، چک کردن مته و تست عملکرد موتور است. انجام این سرویس هر چند ماه یکبار باعث جلوگیری از ایجاد صداهای اضافه و افزایش عمر دستگاه میشود. دریلها اگر مدت طولانی سرویس نشوند، بهتدریج دچار خشک شدن گریس، ورود گردوغبار و خرابی زغال میشوند که همه این موارد مستقیماً به افزایش صدای دریل منجر میشود.
جمعبندی
در این مقاله از سری مقالههای مجله ابزارآلات دنلکس به بررسی علت صدا زیاد دریل و راه حل آن پرداخته شد. صدای زیاد دریل همیشه معمولی و قابلچشمپوشی نیست. گاهی این صدا فقط نتیجه استفاده از مته اشتباه یا لق شدن بدنه است، اما در بسیاری از مواقع نشانه خرابیهای عمیقتر مانند آسیب بلبرینگ، خشک شدن گریس گیربکس، نیمسوز شدن آرمیچر یا خرابی چرخدندههاست. شناخت این صداها کمک میکند از خرابیهای بزرگ و هزینههای سنگین جلوگیری شود.
در انتها، لازم به ذکر است که در صورت نیاز به خرید دریل میتوانید به وبسایت ابزارآلات صنعتی دنلکس مراجعه نمایید و یا با شماره تلفن 53825000-021 تماس حاصل نمایید و ثبت سفارش خود را انجام دهید. تمامی محصولات دنلکس دارای گارانتی 15 ماهه میباشند که شما میتوانید در این بازه زمانی از خدمات پس از فروش دنلکس بهرهمند شوید.
