آموزش طریقه بستن محافظ سنگ فرز

سنگ فرز یکی از پرکاربردترین و در عین حال خطرناک‌ترین انواع ابزارآلات صنعتی و نیمه‌صنعتی است که در صنایع مختلفی از جمله فلزکاری، نجاری، ساختمان‌سازی، مجسمه‌سازی و حتی پروژه‌های خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستگاه که با نام‌هایی مثل فرز آهنگری یا فرز برقی نیز شناخته می‌شود، دارای تیغه‌هایی است که با سرعت بالا دَوران می‌کنند و با سطح قطعه کار تماس می‌گیرند. اما درست به همان اندازه که قدرت و کارایی این ابزار بالا است، میزان خطرات احتمالی ناشی از استفاده‌ی نادرست از آن نیز جدی و گاهی مرگبار است.

یکی از مؤثرترین راه‌های پیشگیری از این خطرات، استفاده از محافظ سنگ فرز است؛ قطعه‌ای نسبتاً ساده اما بسیار حیاتی که در صورت نصب و استفاده‌ی صحیح می‌تواند از آسیب‌های جدی به کاربر جلوگیری کند. با این حال، متأسفانه هنوز هم بسیاری از کاربران یا از محافظ استفاده نمی‌کنند یا آن را به‌درستی نصب نمی‌کنند. در این مقاله قصد داریم با نگاهی جامع و کاربردی، به بررسی کارکرد محافظ سنگ فرز، دلایل ضرورت استفاده از آن، انواع محافظ سنگ فرز و در نهایت آموزش گام‌به‌گام “طریقه بستن محافظ سنگ فرز” (How to Install an Angle Grinder Guard) بپردازیم.

محافظ سنگ فرز چیست و چه نقشی در ایمنی دارد؟

“محافظ سنگ فرز” یا گارد ایمنی، یک قطعه فلزی یا کامپوزیتی است که به‌صورت نیم‌دایره‌ای یا دایره‌ای کامل طراحی شده و روی قسمت بالایی تیغه یا دیسک نصب می‌شود. این قطعه معمولاً از فولاد مقاوم، آلومینیوم مستحکم یا در برخی موارد مواد کامپوزیتی مقاوم در برابر حرارت و ضربه ساخته می‌شود. هدف از طراحی این قطعه، هدایت براده‌ها، جرقه‌ها، قطعات شکسته‌شده دیسک و حتی جلوگیری از تماس مستقیم بدن با تیغه‌ی در حال چرخش است.

وقتی سنگ فرز در حال کار است، تیغه با سرعتی معادل چند هزار دور در دقیقه می‌چرخد. در چنین شرایطی حتی یک تماس کوچک با لبه‌ی دیسک می‌تواند منجر به جراحات عمیق و جدی شود. علاوه بر آن، اگر تیغه دچار ترک یا آسیب شود، ممکن است در حین چرخش بشکند و تکه‌های آن با شدت به اطراف پرتاب شوند. محافظ سنگ فرز در چنین مواردی همچون سپر عمل می‌کند و مانع از اصابت مستقیم این قطعات به بدن کاربر می‌شود.

محافظ سنگ فرز نه‌تنها از نظر فیزیکی جلوی آسیب را می‌گیرد، بلکه در دیدگاه ایمنی صنعتی، یکی از ابزارهای پیش‌نیاز برای استفاده از سنگ فرز محسوب می‌شود. اغلب استانداردهای بین‌المللی مانند OSHA یا CE اروپا، نصب محافظ را الزامی دانسته‌اند و عدم رعایت آن را تخلفی جدی در محیط‌های کاری می‌دانند.

بیشتر بخوانید: آموزش نکات ایمنی هنگام برش سنگ با فرز

چرا استفاده از محافظ سنگ فرز ضروری است؟

در نگاه اول ممکن است برخی تصور کنند که استفاده از محافظ سنگ فرز باعث کاهش دید، کندی در حرکت یا دشوار شدن کار با فرز می‌شود. حتی برخی افراد حرفه‌ای که سال‌هاست با این ابزار کار می‌کنند، گاهی به اشتباه محافظ سنگ فرز را کنار می‌گذارند تا سرعت و دقت بیشتری به‌دست آورند. اما این کار نه‌تنها خطرناک است، بلکه به‌شدت ناپسند و غیراخلاقی است؛ زیرا جان کاربر را در معرض تهدید مستقیم قرار می‌دهد.

عدم استفاده از محافظ سنگ فرز، ریسک‌های متعددی به همراه دارد. اولین و شاید مهم‌ترین آن، شکستن سنگ فرز و خطر پرتاب تکه‌های دیسک است. دیسک‌هایی که برای برش یا سایش استفاده می‌شوند، همگی تحت فشار شدید و سرعت بالا قرار دارند. در صورتی که دیسک از کیفیت مطلوبی برخوردار نباشد، یا به‌درستی نصب نشده باشد، ممکن است در حین کار از هم بپاشد. در این حالت، بدون محافظ، قطعات شکسته‌شده مستقیماً به سمت بدن، صورت یا دست‌ها پرتاب می‌شوند و آسیب‌های شدیدی به همراه خواهند داشت.

خطر دوم، تماس تصادفی با لبه‌ی تیز و چرخان دیسک است. حتی با وجود تجربه بالا، امکان لغزش دست یا افتادن ابزار وجود دارد. در صورت نداشتن محافظ، هیچ مانعی بین بدن کاربر و تیغه وجود ندارد. سومین خطر، آسیب از طریق جرقه‌ها، براده‌ها و ذرات معلق در هواست که به‌ویژه در برش فلزات به چشم و صورت آسیب وارد می‌کنند. محافظ با هدایت این ذرات به جهتی امن‌تر، احتمال بروز چنین آسیب‌هایی را کاهش می‌دهد.

بیشتر بخوانید: سنگ فرز چیست؟

انواع محافظ سنگ فرز و کاربردهای آن‌ها

یکی از نکاتی که هنگام نحوه کار با سنگ فرز باید به آن توجه داشت، این است که تنها یک نوع محافظ وجود ندارد. بسته به نوع دستگاه، نوع دیسک، شرایط کار و نیازهای ایمنی، “انواع محافظ سنگ فرز” در بازار موجود است که هر یک طراحی و ویژگی‌های خاص خود را دارند.

محافظ‌های نیم‌دایره‌ی ثابت

رایج‌ترین مدل از انواع محافظ سنگ فرز، مدل‌های نیم‌دایره‌ای هستند که به‌صورت ثابت روی بدنه‌ی دستگاه نصب می‌شوند. این انواع محافظ سنگ فرز در بیشتر فرزهای معمولی دیده می‌شوند و کارایی بالایی دارند. زاویه‌ی پوشش آن‌ها معمولاً بین ۱۸۰ تا ۲۱۰ درجه است و بخش بالایی دیسک را کاملاً می‌پوشانند. این نوع محافظ ساده و ارزان است، اما امکان تنظیم زاویه خروج جرقه‌ها در آن محدود است.

محافظ قابل تنظیم با قفل گردشی

در مدل‌های حرفه‌ای‌تر، از محافظ‌هایی استفاده می‌شود که به کمک یک اهرم یا پیچ قفل‌کننده، قابلیت چرخش و تنظیم زاویه دارند. به‌این‌ترتیب کاربر می‌تواند جهت جرقه‌ها را تغییر دهد یا متناسب با موقعیت بدن، محافظ را در زاویه‌ای امن‌تر قرار دهد. این مدل از انواع محافظ سنگ فرز بسیار پرکاربرد هستند و برای کاربرانی که با موقعیت‌های متغیر سروکار دارند، توصیه می‌شوند.

بیشتر بخوانید: علت باز شدن صفحه سنگ فرز چیست؟

محافظ تمام‌دایره‌ای یا کامل

این مدل محافظ‌ها از انواع محافظ سنگ فرز کل دیسک را به‌صورت دایره‌ای کامل احاطه می‌کنند و تنها بخش کوچکی برای خروج دیسک در تماس با سطح کار باقی می‌ماند. طراحی این محافظ‌ها عمدتاً برای محیط‌های فوق‌العاده حساس یا برای افرادی است که آموزش ایمنی خاصی دیده‌اند. در برخی صنایع مانند خودروسازی یا آزمایشگاه‌ها، این محافظ‌ها الزامی هستند.

محافظ دارای مکنده گردوغبار

در برخی محیط‌ها، نه‌تنها ایمنی کاربر، بلکه حفظ تمیزی محیط نیز اهمیت بالایی دارد. برای چنین شرایطی، انواع محافظ سنگ فرز طراحی شده‌اند که دارای دهانه اتصال به مکنده صنعتی یا جاروبرقی هستند. این محافظ‌ها در هنگام برش کاشی، سیمان یا گرانیت که گرد و خاک زیادی تولید می‌شود، گزینه‌ای بسیار مناسب‌اند.

بیشتر بخوانید: بررسی علت صدا دادن سنگ فرز

محافظ اختصاصی دیسک نازک

در مواردی که از دیسک‌های فوق نازک استفاده می‌شود، محافظ‌های خاصی طراحی شده‌اند که هماهنگ با ضخامت دیسک هستند و تماس ناخواسته با بدنه دیسک را به حداقل می‌رسانند. این نوع محافظ بیشتر در صنایع ظریف مانند جواهرسازی یا کارهای ظریف فلزی کاربرد دارد.

آموزش مرحله به مرحله طریقه بستن محافظ سنگ فرز 

حال که با اهمیت محافظ و انواع آن آشنا شدیم، نوبت به آموزش اصلی یعنی طریقه بستن محافظ سنگ فرز می‌رسد. نصب صحیح محافظ، تنها در چند دقیقه انجام می‌شود اما دقت در این فرآیند ضروری است. در اینجا یک راهنمای کامل برای طریقه بستن محافط سنگ فرز ارائه می‌دهیم.

مرحله اول: ایمنی را جدی بگیرید

قبل از هر چیز، دستگاه را به‌طور کامل از برق بکشید یا در صورت شارژی بودن، باتری آن را جدا کنید. اطمینان از خاموش بودن کامل دستگاه ضروری است تا هنگام نصب، دیسک ناگهان نچرخد و حادثه‌ای رخ ندهد. همچنین بهتر است از دستکش ایمنی و عینک محافظ استفاده کنید.

بیشتر بخوانید: راهنما نصب محافظ مینی فرز

مرحله دوم: آماده‌سازی محل نصب محافظ

اکثر سنگ فرزها روی بخش گلویی دستگاه (محور خروجی موتور که دیسک روی آن نصب می‌شود) جایگاه مشخصی برای نصب محافظ دارند. این قسمت معمولاً دارای یک حلقه‌ی ثابت، خار نگهدارنده یا شیار فلزی است که محافظ باید در آن قرار گیرد.

در برخی مدل‌ها، محافظ به‌صورت کشویی یا قفلی نصب می‌شود و در مدل‌های دیگر، با پیچ مخصوص محکم می‌گردد. بنابراین در این مرحله بهتر است نگاهی به دفترچه راهنمای دستگاه بیندازید یا مدل خاص آن را در اینترنت بررسی کنید.

بیشتر بخوانید: علت برعکس چرخیدن سنگ فرز چیست؟

مرحله سوم: قرار دادن محافظ روی محل مخصوص

در این مرحله از طریقه بستن محافظ سنگ فرز بایستی محافظ را روی محل مخصوص قرار دهید. اکنون محافظ را بردارید و آن را روی گلویی دستگاه قرار دهید. در دستگاه‌هایی که دارای خار هستند، خار محافظ باید درست در شیار یا حفره مربوطه قرار گیرد. اگر محافظ دارای سیستم قفل شونده باشد، باید آن را در موقعیت درست فشار دهید تا قفل چفت شود.

نکته مهم: جهت باز بودن محافظ باید خلاف جهت بدن شما باشد. یعنی اگر شما دستگاه را با دست راست می‌گیرید، باید بخش باز محافظ به سمت مخالف شما باشد تا در صورت شکستن دیسک یا پرتاب جرقه‌ها، بدن شما آسیب نبیند.

بیشتر بخوانید: چگونه دریل را به سنگ فرز تبدیل کنیم؟

مرحله چهارم: تنظیم زاویه محافظ (در مدل‌های قابل تنظیم)

در این مرحله طریقه بستن محافظ سنگ فرز بایستی تنظیم زاویه محافظ را انجام دهید. بنابراین اگر محافظ شما از نوع قابل تنظیم است (یعنی دارای اهرم یا پیچ تنظیم است)، می‌توانید آن را در زاویه دلخواه بچرخانید تا بهترین حالت ایمنی را فراهم کند. این ویژگی به شما اجازه می‌دهد جرقه‌ها را به جهتی کنترل‌شده هدایت کنید.

پس از تعیین زاویه مناسب، پیچ یا اهرم قفل را ببندید تا محافظ در همان زاویه باقی بماند و در حین کار حرکت نکند.

مرحله پنجم: بستن پیچ یا قفل

اکنون زمان آن رسیده که محافظ را محکم سر جای خود ببندید. در بیشتر مدل‌ها، پیچ یا بست فلزی کوچک برای قفل کردن محافظ در نظر گرفته شده است. از آچار یا پیچ‌گوشتی مناسب برای سفت‌کردن آن استفاده کنید. مراقب باشید بیش از حد محکم نکنید تا بدنه محافظ دچار ترک یا خمیدگی نشود.

مرحله ششم: بررسی نهایی پیش از استفاده

قبل از اینکه دستگاه را روشن کنید، موارد زیر را به دقت بررسی کنید:

• آیا محافظ به درستی چفت شده و حرکت نمی‌کند؟
• آیا بین محافظ و دیسک، فاصله کافی و ایمن وجود دارد؟
• آیا محافظ در تماس با هیچ بخش چرخان دستگاه نیست؟
• آیا جهت باز محافظ به‌درستی تنظیم شده است؟

در صورت اطمینان از این موارد، می‌توانید با آرامش دستگاه را به برق وصل کرده و تست اولیه بگیرید.

مرحله هفتم: تست ایمنی دستگاه با محافظ

در مرحله آخر طریقه بستن محافظ سنگ فرز بایستی تست ایمنی دستگاه را انجام دهید. بنابراین دستگاه را روشن کنید و چند ثانیه بدون اینکه با سطحی تماس پیدا کند، آن را در حالت آزاد نگه دارید. در این زمان صدای غیرعادی، لرزش یا تماس بین محافظ و دیسک را بررسی کنید. اگر مشکلی نبود، می‌توانید با اطمینان از سنگ فرز استفاده کنید.

سخن پایانی

در این مقاله از سری مقاله‌های مجله ابزارآلات دنلکس به آموزش طریقه بستن محافظ سنگ فرز پرداخته شد. استفاده از سنگ فرز بدون محافظ، مانند رانندگی بدون کمربند ایمنی است. شاید در اغلب موارد اتفاقی نیفتد، اما اگر حادثه‌ای رخ دهد، نتیجه‌ی آن فاجعه‌بار خواهد بود. محافظ سنگ فرز نه‌تنها یک قطعه جانبی، بلکه یک نیاز حیاتی برای حفظ جان و سلامت کاربران است. آگاهی از انواع محافظ سنگ فرز و یادگیری درست طریقه بستن محافظ سنگ فرز به ما کمک می‌کند تا با اعتماد به نفس بیشتری از ابزار استفاده کنیم، بدون اینکه ایمنی خود یا دیگران را به خطر بیندازیم.

اگر شما هم در محیط کاری یا پروژه‌های شخصی از سنگ فرز استفاده می‌کنید، همین امروز محافظ آن را بررسی کنید. در صورت نبود یا آسیب‌دیدگی، برای تهیه یک محافظ استاندارد و هماهنگ با مدل دستگاه‌تان اقدام کنید. ایمنی، نه یک گزینه، بلکه یک اولویت غیرقابل‌چشم‌پوشی است.

در انتها، لازم به ذکر است که خوشبختانه تمامی سنگ فرزهای دنلکس همراه با محافظ ارائه می‌شوند تا ایمنی شما کاربران عزیز حفظ گردد. به همین منظور، اگر قصد خرید سنگ فرز را دارید می‌توانید به وبسایت ابزارآلات صنعتی دنلکس مراجعه نمایید و یا با شماره تلفن 53825000-021 تماس حاصل نمایید و ثبت سفارش خود را انجام دهید. پس از تماس، متخصصان فنی دنلکس با ارائه اطلاعات لازم، شما را در راستای خریدی ایده‌آل‌تر یاری خواهند داد.