
فرز انگشتی یکی از ابزارهای کاربردی برای انجام عملیات دقیق مانند سنگزنی، پرداخت، پلیسهگیری، شکلدهی، حکاکی و برداشتن بخشهای اضافی از قطعات مختلف است. اندازه کوچک و سرعت بالای این دستگاه باعث میشود بتوان با آن روی قسمتهایی کار کرد که دسترسی به آنها با ابزارهای بزرگتر دشوار است.
با این حال، برای رسیدن به نتیجه مناسب، تنها روشن کردن دستگاه و تماس سری با قطعه کافی نیست. انتخاب سری مناسب، نصب صحیح آن، تنظیم سرعت، نحوه گرفتن دستگاه و روش حرکت روی قطعه، همگی در کیفیت کار تأثیر دارند.
در این مقاله، “آموزش کار با فرز انگشتی” (How to Use a Die Grinder) را از آمادهسازی دستگاه تا کار روی فلز، چوب و سنگ و همچنین استفاده از فرز انگشتی گلو بلند بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم.
فرز انگشتی چگونه برای کار آماده میشود؟
قبل از شروع کار، ابتدا باید دستگاه، سری و قطعه کار را آماده کنید. فرز انگشتی با توجه به نوع عملیات میتواند از متعلقات مختلفی مانند فرزهای کاربیدی، سنگهای ساب، فرچه سیمی، فلپویل، سنباده و متعلقات پولیش استفاده کند. بنابراین اولین مرحله در نحوه کار با فرز انگشتی، انتخاب متعلقی است که با جنس قطعه و نوع عملیات هماهنگ باشد.
بررسی دستگاه و متعلقات
ابتدا دستگاه را از نظر سلامت ظاهری بررسی کنید. کابل، بدنه، کلید، کولت و قسمت نگهدارنده سری نباید آسیبدیده باشند. سری مورد استفاده نیز باید سالم و بدون ترک، شکستگی یا تابداشتگی باشد.
اگر دستگاه بادی است، اتصال شلنگ و سیستم هوای فشرده را بررسی کنید. در مدلهای شارژی نیز میزان شارژ باتری را کنترل کنید.
قطعه کار را نیز قبل از شروع ثابت کنید. استفاده از گیره یا تجهیزات مناسب باعث میشود هنگام تماس سری با قطعه، سطح موردنظر جابهجا نشود.
بیشتر بخوانید: فرز انگشتی چیست؟
انتخاب سری متناسب با عملیات
انتخاب انواع سری فرز انگشتی به جنس قطعه و نوع عملیات بستگی دارد. سریهای کاربیدی برای برداشتن متریال و شکلدهی، سنگهای ساب برای سنگزنی و پرداخت، فرچههای سیمی برای تمیزکاری و حذف زنگ و متعلقات سنبادهای برای پرداخت سطح استفاده میشوند.
نحوه نصب سری روی فرز انگشتی
قبل از نصب سری، دستگاه باید خاموش و از منبع انرژی جدا باشد. مهره کولت را باز کنید و شفت سری را داخل کولت قرار دهید. سپس مهره را با آچار مخصوص محکم کنید.
سری باید کاملاً در کولت ثابت باشد و هیچ لقی محسوسی نداشته باشد. بعد از نصب، یک بار وضعیت سری را بررسی کنید تا در مرکز قرار گرفته و هنگام چرخش تاب نداشته باشد.
همچنین حداکثر دور مجاز درجشده روی سری را بررسی کنید و آن را با سرعت دستگاه تطبیق دهید. این موضوع برای متعلقات چرخشی مانند سنگها، فلپویلها و دیسکهای برش اهمیت ویژهای دارد.
تنظیم سرعت فرز انگشتی
سرعت مناسب به جنس قطعه، نوع سری و اندازه متعلقه بستگی دارد. بنابراین برای تمام عملیات نمیتوان یک سرعت ثابت تعیین کرد.
برای نمونه، برخی سریهای کاربیدی روی فولاد در محدوده حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار دور بر دقیقه و برخی سریهای مخصوص چوب در محدوده پایینتری استفاده میشوند، اما این اعداد فقط نمونههای مربوط به متعلقات مشخص هستند و سرعت اعلامشده توسط سازنده سری و دستگاه همیشه اولویت دارد.
اگر دستگاه مجهز به دیمر است، سرعت را متناسب با عملیات تنظیم کنید و از انتخاب سرعتی که باعث داغ شدن بیش از حد سری یا قطعه میشود خودداری کنید.
نحوه صحیح گرفتن فرز انگشتی
فرز انگشتی را محکم اما کنترلشده در دست بگیرید. در کارهای دقیق، استفاده از هر دو دست میتواند کنترل بیشتری روی مسیر حرکت دستگاه ایجاد کند.
قبل از تماس سری با قطعه، دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید به سرعت کاری برسد. سپس سری را بهآرامی به سطح نزدیک کنید.
هنگام کار، دستگاه را با حرکت نرم و کنترلشده هدایت کنید و اجازه دهید سری کار خود را انجام دهد. فشار بیش از اندازه نهتنها نتیجه را بهتر نمیکند، بلکه میتواند باعث افت سرعت و افزایش حرارت شود.
نحوه کار با فرز انگشتی

یکی از مهمترین اصول “نحوه کار با فرز انگشتی“، حرکت دادن مداوم دستگاه روی قطعه است. نباید سری را برای مدت طولانی روی یک نقطه ثابت نگه داشت.
برای برداشت متریال، ابتدا با پاسهای سبک شروع کنید و سپس در صورت نیاز عمق برداشت را افزایش دهید. این روش کنترل بیشتری روی فرم نهایی ایجاد میکند.
فشار باید به اندازهای باشد که سری با سطح درگیر شود، اما سرعت چرخش دستگاه به شکل محسوس کاهش پیدا نکند.
اگر برای برداشتن متریال مجبور هستید فشار زیادی وارد کنید، بهتر است نوع سری، سرعت دستگاه و روش حرکت خود را بررسی کنید. در بسیاری از عملیات، استفاده از سری مناسب نتیجه بهتری نسبت به افزایش فشار ایجاد میکند.
کار با فرز انگشتی روز فلز
“کار با فرز انگشتی روی فلز” را میتوان برای پلیسهگیری، شکلدهی، برداشتن جوش، ایجاد شیار و پرداخت انجام داد. برای این کار معمولاً از سریهای کاربیدی، سنگهای ساب یا متعلقات سنبادهای استفاده میشود.
مرحله اول؛ آماده کردن قطعه فلزی
قطعه فلزی را روی میز کار ثابت کنید و محدودهای را که قرار است روی آن کار شود مشخص کنید.
سری مناسب را روی فرز انگشتی نصب کنید و دستگاه را روی سرعت مناسب تنظیم کنید. اگر قرار است مقدار زیادی از فلز برداشته شود، کار را با سری مناسب حجمبرداری شروع کنید.
مرحله دوم؛ شروع فرزکاری
دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید سری به سرعت موردنظر برسد. سپس سری را بهآرامی با سطح فلز تماس دهید.
اولین حرکت را با برداشت کم انجام دهید تا مسیر کار مشخص شود. در این مرحله کار با فرز انگشتی روی فلز نیازی به فشار زیاد نیست؛ سری را روی سطح حرکت دهید و اجازه دهید دندانههای آن فلز را بهتدریج بردارند.
بیشتر بخوانید: فرق فرز انگشتی و فرز مینیاتوری چیست؟
مرحله سوم؛ برداشتن حجم اصلی فلز
برای برداشتن مقدار بیشتری از فلز، دستگاه را در امتداد محدوده موردنظر حرکت دهید.
اگر مثلاً قصد دارید یک قسمت برجسته را صاف کنید، ابتدا از قسمتهای بلندتر شروع کنید و فرز را بهصورت رفتوبرگشتی روی سطح حرکت دهید. پس از هر چند حرکت، سطح را بررسی کنید و در صورت نیاز یک پاس دیگر انجام دهید.
اگر قرار است شیار یا فرم خاصی ایجاد شود، ابتدا مسیر کلی را با یک برداشت کم ایجاد کنید و سپس در چند مرحله به عمق و شکل نهایی برسید.
برای پرداخت جوش نیز سری را در امتداد خط جوش حرکت دهید و قسمتهای برجسته را بهتدریج با سطح اطراف همسطح کنید.
مرحله چهارم؛ پرداخت نهایی فلز
در این مرحله کار با فرز انگشتی روی فلز، پس از رسیدن به فرم اصلی، سری مناسب پرداخت را نصب کنید.
دستگاه را با حرکتهای کوتاهتر و کنترلشده روی سطح حرکت دهید تا آثار ناشی از مرحله حجمبرداری کاهش پیدا کند. برای رسیدن به سطح صافتر میتوان از سنگهای ساب، فلپویل یا متعلقات سنبادهای استفاده کرد.
در این مرحله هدف دیگر برداشتن مقدار زیادی از فلز نیست؛ بلکه باید سطح بهتدریج یکنواخت و صاف شود.

کار با فرز انگشتی روی فولاد
مهمترین نکته هنگام کار با فرز انگشتی روی فولاد این است که سری کاربیدی مناسب انتخاب کنید و کار را با برداشتهای سبک شروع کنید.
سری را روی قسمت موردنظر قرار دهید و با حرکت رفتوبرگشتی یا طولی، مقدار کمی از فلز را بردارید. اگر حجم زیادی از فولاد باید حذف شود، این کار را در چند پاس انجام دهید.
برای قسمتهای گوشهدار یا فضاهای داخلی، از شکل سری متناسب با هندسه قطعه استفاده کنید تا بتوانید به محدوده موردنظر دسترسی داشته باشید.
کار با فرز انگشتی روی آلومینیوم
برای آلومینیوم بهتر است از سری کاربیدی مخصوص فلزات نرم یا مدلهایی با طراحی مناسب برای فلزات غیرآهنی استفاده شود.
پس از نصب سری، دستگاه را روشن کنید و آن را با حرکتهای یکنواخت روی آلومینیوم حرکت دهید. ابتدا یک لایه نازک از سطح بردارید و سپس در صورت نیاز پاسهای بعدی را انجام دهید.
اگر قصد ایجاد فرم یا شیار دارید، ابتدا مسیر را کمعمق ایجاد کنید و سپس با حرکتهای بعدی به شکل موردنظر برسید. سریهای مخصوص آلومینیوم به دلیل طراحی شیار خود، برای تخلیه بهتر براده در این متریال مناسبتر هستند.
کار با فرز انگشتی روی چوب
“کار با فرز انگشتی روی چوب” برای فرمدهی، حجمبرداری، ایجاد شیار، حکاکی و اصلاح قسمتهای کوچک چوب کاربرد دارد.
برای این کار میتوان از سریهای کاربیدی دندانهدار مخصوص چوب استفاده کرد. این سریها برای برداشتن الیاف چوب طراحی شدهاند و امکان شکلدهی سریعتر را فراهم میکنند.
مرحله اول؛ ثابت کردن قطعه چوب
قطعه چوب را روی میز کار محکم کنید.
اگر قرار است فرم یا شیار خاصی ایجاد کنید، ابتدا محدوده موردنظر را روی سطح چوب علامت بزنید.
مرحله دوم؛ ایجاد مسیر اولیه
فرز انگشتی را روشن کنید و اجازه دهید سری به سرعت مناسب برسد. سپس سری را با عمق کم وارد سطح چوب کنید.
در اولین مرحله کار با فرز انگشتی روی چوب فقط مسیر کلی کار را مشخص کنید. اگر مثلاً میخواهید یک شیار ایجاد کنید، ابتدا شیار را کمعمق ایجاد کنید و بعد در مراحل بعدی عمق آن را افزایش دهید.
مرحله سوم؛ حجمبرداری و شکلدهی
برای برداشتن حجم بیشتر، فرز را با حرکتهای رفتوبرگشتی یا طولی روی محدوده موردنظر حرکت دهید.
اگر قرار است یک قسمت برجسته از چوب حذف شود، ابتدا بخشهای اصلی را بردارید و سپس بهتدریج به فرم نهایی نزدیک شوید.
برای ایجاد انحنا نیز حرکتهای کوتاه انجام دهید و بعد از هر چند پاس، فرم قطعه را بررسی کنید. به این ترتیب میتوانید شکل را مرحلهبهمرحله اصلاح کنید.
مرحله چهارم؛ پرداخت فرم نهایی
پس از اینکه فرم اصلی ایجاد شد، فشار دست را کمتر کنید و با حرکتهای سبکتر روی سطح کار کنید.
در این مرحله کار با فرز انگشتی روی چوب، برجستگیها و آثار باقیمانده از حجمبرداری را اصلاح کنید. اگر سطح به پرداخت بیشتری نیاز دارد، میتوانید در مرحله بعد از متعلقات سنبادهای استفاده کنید.

کار با فرز انگشتی روی سنگ
“کار با فرز انگشتی روی سنگ” برای شکلدهی، اصلاح لبهها، ایجاد شیار و پرداخت قسمتهای محدود کاربرد دارد. برای مواد سختی مانند سنگ و سرامیک، متعلقات الماسه برای عملیات سایش و برداشت مناسب هستند.
مرحله اول؛ مشخص کردن محدوده کار
ابتدا محل موردنظر را روی سنگ مشخص کنید.
اگر قرار است شیار ایجاد کنید، مسیر شیار را علامت بزنید. اگر هدف اصلاح لبه است، محدودهای را که باید برداشته شود مشخص کنید.
قطعه سنگ را کاملاً ثابت کنید تا در زمان کار حرکت نکند.
مرحله دوم؛ ایجاد اولین پاس
دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید سری به سرعت کاری برسد.
سپس سری را بهآرامی روی نقطه شروع قرار دهید و یک پاس کمعمق ایجاد کنید. این پاس اولیه مسیر حرکت سری را مشخص میکند.
مرحله سوم؛ عمیقتر کردن شیار یا فرم
برای ایجاد شیار عمیقتر، در هر مرحله مقدار کمی از سنگ را بردارید.
سری را در امتداد مسیر مشخصشده حرکت دهید و پس از پایان هر پاس، عمق و شکل شیار را بررسی کنید. سپس پاس بعدی را انجام دهید تا به عمق موردنظر برسید.
اگر قصد اصلاح لبه دارید، ابتدا قسمتهای برجسته را بردارید و سپس با حرکتهای کوتاه، فرم لبه را به شکل نهایی نزدیک کنید.
مرحله چهارم؛ پرداخت نهایی
پس از رسیدن به فرم موردنظر، با پاسهای سبکتر روی سطح کار کنید.
در این مرحله کار با فرز انگشتی روی چوب، مقدار برداشت باید کمتر شود تا بتوانید فرم و سطح نهایی را دقیقتر کنترل کنید. برای پرداخت بیشتر نیز میتوان از متعلقات مناسب سنباده یا پولیش استفاده کرد.
بیشتر بخوانید: راهنما خرید بهترین فرز انگشتی
کار با فرز انگشتی گلو بلند
“کار با فرز انگشتی گلو بلند” برای زمانی مناسب است که محل کار در قسمتهای عمیق یا کمدسترس قرار داشته باشد. طول بیشتر قسمت جلویی دستگاه اجازه میدهد سری به فضاهایی برسد که فرز انگشتی معمولی بهراحتی به آنها دسترسی ندارد.
مرحله اول؛ تعیین مسیر دسترسی
ابتدا محل موردنظر را مشخص کنید و مسیر ورود سری را بررسی کنید.
دستگاه را در امتداد مسیر موردنظر قرار دهید تا قسمت گلو بتواند سری را به نقطه موردنظر برساند.
مرحله دوم؛ ورود سری به قسمت عمیق
دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید سری به سرعت کاری برسد.
سپس سری را بهآرامی وارد حفره یا فضای عمیق کنید تا به محل موردنظر برسد.
مرحله سوم؛ برداشتن متریال
پس از رسیدن سری به محل کار، عملیات را با یک پاس سبک شروع کنید.
اگر داخل یک حفره کار میکنید، سری را با حرکتهای کوتاه در امتداد سطح حرکت دهید. برای برداشتن حجم بیشتر، بهجای یک حرکت عمیق، چند پاس پشت سر هم انجام دهید.
برای مثال، اگر داخل یک شیار یا حفره نیاز به اصلاح دارید، ابتدا قسمتهای برجسته را بردارید و سپس با حرکتهای کوتاهتر، دیوارهها و کف محل را به فرم موردنظر نزدیک کنید.
مرحله چهارم؛ اصلاح و پرداخت قسمتهای عمیق
بعد از ایجاد فرم اولیه، سطح را بررسی کنید و قسمتهایی را که هنوز نیاز به برداشت دارند مشخص کنید.
سپس دوباره سری را وارد فضای کار کنید و پاسهای سبکتر را انجام دهید. به این ترتیب میتوانید قسمتهای عمیق و کمدسترس را بهتدریج اصلاح و پرداخت کنید.
مزیت اصلی فرز گلو بلند نسبت به فرز گلو کوتاه در همین مرحله مشخص میشود؛ زیرا طول بیشتر قسمت جلویی دستگاه امکان دسترسی به داخل حفرهها، گوشههای عمیق و فضاهای محدود را فراهم میکند.
اگر قصد دارید که به طور کامل با تفاوت فرز انگشتی گلو بلند و گلو کوتاه آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله مرتبط به این موضوع را از مجله ابزارآلات دنلکس مطالعه نمایید.
مرحله پنجم؛ خارج کردن سری از قطعه
پس از پایان هر پاس، سری را بهآرامی از محل کار خارج کنید و سطح را بررسی کنید.
اگر هنوز نیاز به برداشت وجود دارد، دوباره یک پاس انجام دهید. پس از رسیدن به فرم نهایی، سری را از فضای کار خارج کرده و دستگاه را خاموش کنید.

چگونه برای هر کار سری مناسب فرز انگشتی را انتخاب کنیم؟
انتخاب سری باید بر اساس جنس قطعه و نوع عملیات انجام شود.
سری کاربیدی
سریهای کاربیدی برای حجمبرداری و شکلدهی بهخصوص روی فلز کاربرد دارند. شکل سری نیز باید متناسب با هندسه محل کار انتخاب شود. برای نمونه، سریهای استوانهای برای سطوح و مسیرهای مستقیم و برخی فرمهای دیگر برای گوشهها و فضاهای داخلی کاربرد دارند.
سنگ ساب
سنگهای ساب برای سایش و اصلاح سطوح استفاده میشوند و میتوانند در مرحله پرداخت یا اصلاح نهایی به کار بروند.
فرچه سیمی
فرچه سیمی برای حذف زنگ، رنگ، پوسته و آلودگیهای سطحی استفاده میشود و بیشتر برای تمیزکاری سطح کاربرد دارد.
فلپویل و متعلقات سنبادهای
فلپویل و متعلقات سنبادهای برای پرداخت سطح، حذف خطوط و ایجاد سطح یکنواختتر استفاده میشوند. معمولاً بهتر است بعد از حجمبرداری اولیه به سراغ این متعلقات بروید.
اشتباهات رایج هنگام کار با فرز انگشتی
یکی از بخشهای مهم آموزش کار با فرز انگشتی، بررسی نکاتی است که که به جلوگیری از اشتباهات هنگام کار با این دستگاه کمک میکند.
استفاده از سرعت نامناسب
سرعت دستگاه باید با متعلقه مورد استفاده هماهنگ باشد. استفاده از سرعت نامناسب میتواند کیفیت کار را کاهش دهد و به سری یا قطعه آسیب بزند.
اعمال فشار بیش از حد
فشار زیاد باعث کاهش سرعت چرخش، افزایش حرارت و فرسایش سریعتر سری میشود.
نگه داشتن دستگاه روی یک نقطه
فرز انگشتی را روی یک نقطه ثابت نگه ندارید. حرکت مداوم باعث برداشت یکنواختتر متریال میشود.
استفاده از سری نامناسب
هر سری برای عملیات مشخصی طراحی شده است. استفاده از سری نامناسب میتواند باعث کاهش کیفیت کار یا افزایش استهلاک شود.
استفاده از سری آسیبدیده
قبل از کار، سری را از نظر ترک، شکستگی، تابداشتگی یا فرسودگی بررسی کنید.
نکات ایمنی در نحوه کار با فرز انگشتی
عینک ایمنی
هنگام کار با فرز انگشتی از عینک ایمنی مناسب استفاده کنید تا ذرات حاصل از فرزکاری وارد چشم نشوند.
محافظ شنوایی
در صورت ایجاد صدای زیاد، بهخصوص هنگام استفاده طولانیمدت از مدلهای بادی، از محافظ شنوایی مناسب استفاده کنید.
محکم کردن قطعه
قطعه کار را قبل از شروع عملیات بهخوبی ثابت کنید تا در اثر تماس سری جابهجا نشود.
خاموش کردن دستگاه قبل از تعویض سری
قبل از تعویض سری یا انجام هرگونه تنظیم، دستگاه را خاموش و از منبع انرژی جدا کنید.
پرهیز از پوشیدن لباسهای آزاد
لباسهای آزاد، بند، زیورآلات و سایر اشیایی که ممکن است با قسمتهای چرخان دستگاه درگیر شوند، باید از محدوده کار دور باشند.
خاموش کردن دستگاه پس از پایان کار
پس از پایان کار، دستگاه را خاموش کنید و تا توقف کامل سری صبر کنید.
سپس دستگاه را از منبع انرژی جدا کرده و سری را بررسی کنید. در صورت وجود براده یا گردوغبار، متعلقه و قسمتهای مختلف دستگاه را تمیز کنید.
اگر سری دچار شکستگی، ترک یا فرسودگی شده است، آن را برای استفاده بعدی نگه ندارید.
چطور نتیجه بهتری از کار با فرز انگشتی بگیریم؟
برای رسیدن به نتیجه بهتر، عملیات را مرحلهبهمرحله انجام دهید. ابتدا مقدار اصلی متریال را بردارید، سپس فرم قطعه را اصلاح کنید و در نهایت سراغ پرداخت بروید.
همچنین در کارهای دقیق، بهتر است همیشه مقداری از متریال را برای مرحله نهایی باقی بگذارید. این کار امکان اصلاح فرم را فراهم میکند و احتمال برداشتن بیش از حد را کاهش میدهد.
در صورت کاهش سرعت دستگاه هنگام کار، بهجای افزایش فشار، ابتدا نوع سری، سرعت تنظیمشده و روش حرکت خود را بررسی کنید. انتخاب متعلقه مناسب معمولاً تأثیر بیشتری از افزایش فشار روی دستگاه دارد.
جمعبندی
در این مقاله از سری مقالههای مجله ابزارآلات دنلکس به آموزش کار فرز انگشتی پرداخته شد. نحوه کار با فرز انگشتی زمانی کامل است که علاوه بر شناخت دستگاه و متعلقات آن، نحوه استفاده از آن روی متریالهای مختلف را نیز بدانید. روش کار روی فلز با چوب و سنگ یکسان نیست و انتخاب سری و شیوه حرکت دستگاه باید با جنس قطعه هماهنگ شود.
برای فلز، سریهای کاربیدی امکان حجمبرداری و شکلدهی دقیق را فراهم میکنند؛ برای چوب میتوان از سریهای دندانهدار مخصوص استفاده کرد و برای سنگ نیز متعلقات مناسب سایش مانند سریهای الماسه کاربرد دارند. فرز انگشتی گلو بلند نیز برای دسترسی به قسمتهای عمیق و کمدسترس مورد استفاده قرار میگیرد.
در انتها، لازم به ذکر است که در صورت نیاز به خرید فرز انگشتی میتوانید به وبسایت ابزارآلات صنعتی دنلکس مراجعه نمایید و یا با شماره 53825000-021 تماس بگیرید و ثبت سفارش خود را انجام دهید. پس از تماس، متخصصان فنی دنلکس با ارائه اطلاعات لازم، شما را در راستای خریدی ایدهآلتر یاری خواهند داد.






