عیب یابی سنگ فرز یکی از مهارتهایی است که بسیاری از تکنسینها تنها پس از سالها کار مداوم به آن مسلط میشوند. علتش هم این است که سنگ فرز مجموعهای از قطعات الکتریکی، مکانیکی و انتقال قدرت است که هر کدام میتوانند نشانههای خاصی از خرابی بروز دهند. اما خوشبختانه اگر ساختار دستگاه و الگوی ظاهر شدن ایرادات را بشناسید، میتوان این فرآیند را از سطحی پیچیده و مبهم، به یک مسیر کاملاً منطقی و قابل تحلیل تبدیل کرد.
در این مقاله تلاش میکنیم یک رویکرد مرحلهبهمرحله ارائه دهیم تا هر فرد بتواند بدون حدسزدن یا آزمون و خطا، “عیب یابی انواع سنگ فرز” (How to Troubleshoot an Angle Grinder) را بهصورت دقیق انجام دهد.
بیشتر بخوانید: دستگاه فرز چیست؟
آموزش عیب یابی سنگ فرز و مینی فرز
در ادامه، به بررسی جامع “عیب یابی سنگ فرز” و همچنین مینی فرز پرداخته شده:
۱. نخستین گام در عیب یابی: بررسی مسیر تأمین برق دستگاه
تقریباً تمام فرآیندهای عیب یابی سنگ فرز باید از برق ورودی آغاز شود؛ زیرا در بیش از نیمی از موارد، علت روشن نشدن دستگاه در بخشهای ابتدایی مدار اتفاق میافتد. هنگامی که دستگاه هیچ واکنشی به فشار کلید نمیدهد، قبل از اینکه سراغ آرمیچر یا سایر قطعات داخلی بروید، باید مطمئن شوید جریان بهدرستی به کلید و سپس موتور میرسد.
سیم دستگاه معمولاً بیشترین آسیب را در اثر پیچخوردگی، کشیدگی یا خمشدن در محل ورود به دسته متحمل میشود. اگر کابل در نقطه اتصال به دستگاه دچار شکستگی داخلی شده باشد، ممکن است دستگاه گاهی روشن شود و گاهی بیهیچ عکسالعملی خاموش بماند. تکنسینهای باتجربه معمولاً با یک خمکردن ملایم کابل و دقت در رفتار دستگاه میتوانند این مشکل را تشخیص دهند، اما بهترین راه، تست اهممتر است.
در ادامه مسیر، دوشاخه و محل اتصال سیمها به کلید نیز باید بررسی شوند. گاهی پیچهای نگهدارنده شل میشوند و ایجاد اتصال سست، خود را بهصورت روشن و خاموش شدن مقطعی نشان میدهد. این حالت را در بخش مربوط به «کلید» مجدداً توضیح خواهیم داد، اما اگر به یاد داشته باشید، در مقاله آشنایی با علائم خرابی سنگ فرز نیز یکی از نشانههای مهم خرابی، بروز رفتارهای غیرعادی در زمان روشنشدن است که میتواند ناشی از همین اتصالات باشد.
۲. کلید یا سوییچ؛ نقطهای حساس و پرخرابی
کلید سنگ فرز از نظر طراحی چندان پیچیده نیست، اما فشار مکانیکی، ورود گرد و غبار، دودهزدگی یا عبور جریان بالا باعث میشود یکی از شایعترین نقاط خرابی در فرآیند “عیب یابی مینی فرز” باشد. در بسیاری از دستگاههایی که بدون علامت خاصی خاموش شدهاند یا تنها با چند بار فشار روشن میشوند، مشکل به همان کنتاکتهای داخلی کلید برمیگردد.
در کلیدهای کشویی، اگر لایه دوده روی کنتاکتها جمع شده باشد، جریان عبوری کاهش پیدا میکند و دستگاه یا روشن نمیشود یا با تاخیر واکنش نشان میدهد. در برخی موارد نیز تغییر رنگ خفیف و بوی گرمشدگی باعث میشود تکنسین تقریباً با مشاهده اولیه، خرابی را حدس بزند.
باز کردن کلید و تمیز کردن کنتاکتها میتواند عملکرد آن را بازیابی کند، اما اگر کاربر متوجه سوختگی یا قوس الکتریکی شدید شد، تعویض کامل کلید بهترین گزینه است. فشار مداوم روی کلید، خصوصاً در دستگاههایی که با ولتاژ ناپایدار کار میکنند، معمولاً باعث سوختگی زودهنگام آن میشود.
۳. ذغالها؛ کوچک اما تعیینکننده
در بسیاری از لوازم برقی موتوردار، ذغالها عامل اصلی رسانایی جریان به کلکتور محسوب میشوند و در سنگ فرز این نقش دوچندان اهمیت مییابد. علت این است که سرعت چرخش فرز بالاست و تماس ذغالها با کلکتور باید یکنواخت و عاری از اختلال باشد.
وقتی دستگاه روشن نمیشود، گاهی تنها با یک نگاه ساده به ذغالها میتوان عیب یابی سنگ فرز را انجام داد. کوتاهشدن بیش از حد، گیرکردن در محفظه یا شکستگی سطح تماس از علائم تمام شدن ذغال سنگ فرز است که باعث میشود موتور جریان لازم را دریافت نکند.
علاوه بر این، بعد از انجام فرآیند نحوه تعویض ذغال سنگ فرز و نصب آن، ذغال تا مدتی نیاز دارد تا به شکل سطح کلکتور درآید. اگر سطح ذغال صیقل نخورده باشد، دستگاه صدای خشن تولید میکند و جرقهزدن نیز افزایش مییابد. این حالت ممکن است با خرابی آرمیچر اشتباه گرفته شود؛ به همین دلیل در مراحل بعدی به این موضوع مجدداً ارجاع خواهیم داد.
۴. آرمیچر؛ قلب الکتریکی سنگ فرز
وقتی دستگاه روشن میشود اما توان لازم را ندارد یا همراه با روشنشدن، بوی سوختگی خفیف احساس میکنید، احتمال خرابی آرمیچر بسیار جدی است. علائم سوختن آرمیچر سنگ فرز شامل بوی سوختگی، گرم شدن دستگاه، صدای غیر عادی و… میباشد که به طور کلی آرمیچر معمولاً در اثر فشار بیش از حد، ورود گرد و غبار، کار طولانیمدت با صفحه نامتوازن یا ولتاژ ناپایدار دچار آسیب میشود.
نیمسوز شدن سیمپیچهای آرمیچر باعث میشود میدان مغناطیسی لازم برای ایجاد گشتاور کامل شکل نگیرد. بنابراین دستگاه روشن میشود، اما سرعت چرخش زیر بار به شدت افت میکند.
برای عیب یابی مینی فرز و یا سنگ فرز اگر در حین کار، دستگاه لرزش پیدا کند یا صدایی شبیه ساییدگی از بخش موتور شنیده شود، احتمال آن وجود دارد که شیارهای کلکتور آسیب دیده باشند. این آسیب نهتنها قدرت دستگاه را کاهش میدهد، بلکه میتواند باعث تولید جرقههای نامنظم نیز بشود. تست آرمیچر با دستگاه «آزمایشگر سیمپیچ» یا دستگاه «گریدر» بهترین روش برای تشخیص قطعی است.
۵. بالشتک (استاتور)؛ عامل ایجاد میدان اصلی
اگرچه بسیاری از کاربران تصور میکنند هر مشکل برقی مربوط به آرمیچر است، اما در تعداد زیادی از موارد، بالشتک عامل اصلی اختلال در عملکرد است. بالشتک هنگام ضعیف شدن، گشتاور تولیدی را کاهش میدهد و در نتیجه دستگاه بدون بار بهنظر سالم میرسد اما به محض شروع کار، سرعت کم میکند.
این حالت یکی از نمونههای واضح «کاهش قدرت» است. نکته مهم این است که خرابی بالشتک معمولا با افزایش جریان همراه است و اگر بهموقع تشخیص داده نشود، آرمیچر را نیز میسوزاند. برای همین در عیب یابی مینی فرز همیشه توصیه میشود اگر علائم افت توان وجود دارد اما آرمیچر سالم بهنظر میرسد، بالشتک حتماً اندازهگیری شود.
۶. آسیبهای مکانیکی: منبع اصلی لرزش و صدا
برای عیب یابی انواع سنگ فرز به یاد داشته باشید که بلبرینگها اولین قطعاتی هستند که در معرض خرابی قرار میگیرند. چرخش مداوم با سرعت بالا، نبود روانکاری و ورود گرد و غبار باعث علت صدا دادن سنگ فرز و صدای زوزه یا سایش در دستگاه میشود. بلبرینگ خراب بهمرور باعث افزایش حرارت در گیربکس شده و حتی ممکن است گیرپاژ کند. در این حالت دستگاه روشن میشود اما چرخش صفحه بسیار کند یا متوقف میشود.
در ادامه، دندههای گیربکس نیز میتوانند عامل تولید صدای غیرعادی و علت لرزش سنگ فرز باشند. اگر لقی دندهها زیاد شود یا سطح تماس آنها ساییده شود، صدای ضربهای مانند تقتق شنیده میشود. این حالت معمولاً در دستگاههایی اتفاق میافتد که مدت طولانی بدون روغنکاری کار کردهاند. وقتی دندهها دچار سایش باشند، لرزش دستگاه نیز افزایش مییابد که دقیقاً همان نشانهای است که مقاله علائم خرابی سنگ فرز به آن اشاره میکند.
بیشتر بخوانید: نحوه تعویض بلبرینگ سنگ فرز
۷. جرقهزدن غیرطبیعی؛ نشانهای که نباید نادیده گرفته شود
جرقهزدن در سنگ فرز تا حدی طبیعی است، اما وقتی مقدار آن از حالت معمول خارج شود یا رنگ جرقهها به آبی یا نارنجی روشن تمایل پیدا کند، باید موضوع جدی گرفته شود. منشأ این جرقهها میتواند از ذغالهای معیوب، نشستن نامناسب ذغال جدید یا آسیبدیدگی کلکتور باشد.
موقع عیب یابی انواع سنگ فرز به یاد داشته باشید که اگر جرقهها یکنواخت و کممقدار هستند، نگرانکننده نیست؛ اما اگر شدید، نامنظم یا همراه با بوی سوختگی باشد، احتمال نیمسوز بودن آرمیچر بسیار زیاد است.
۸. دکمه قفل شفت؛ قطعهای کوچک با نقش حیاتی
این دکمه برای تعویض صفحه استفاده میشود، اما خرابی آن میتواند دردسرهای جدی ایجاد کند. اگر این قطعه بهدرستی درگیر نشود، کاربر مجبور میشود فشار بیشتری وارد کند و این فشار ممکن است آسیب عمیقی به دندهها وارد کند.
وقتی دکمه قفل شفت خراب باشد، معمولاً هنگام فشار دادن آن صدای خشدار یا جهشدار از بخش گیربکس شنیده میشود. این صدا ناخودآگاه یادآور همان «افزایش صدای غیرعادی» است که بهعنوان یکی از نشانههای مهم خرابی معرفی شده است.
بیشتر بخوانید: علت داغ شدن سنگ فرز چیست؟
۹. داغ شدن غیرطبیعی دستگاه
داغ شدن بیش از حد معمول، یکی از نشانههایی است که نباید نادیده گرفته شود. اگر دستگاه حتی با بار کم داغ میشود، معمولاً مشکل از بخش الکتریکی است. آرمیچر نیمسوز، بالشتک آسیبدیده یا ذغالهای معیوب همگی میتوانند باعث افزایش جریان مصرفی شوند.
در مقابل، اگر داغ شدن تنها در قسمت گیربکس اتفاق میافتد، احتمال خشکشدن گریس داخلی یا خرابی بلبرینگها وجود دارد که در این شرایط بایستی گریس کاری فرز را انجام دهید. برای عیب یابی سنگ فرز دقت کنید که در هر دو حالت، ادامه دادن کار میتواند آسیب گستردهتری ایجاد کند و بهتر است دستگاه سریعاً باز و بررسی شود.
جمعبندی
آنچه در این مقاله از سری مقالههای مجله ابزارآلات دنلکس آموختیم، نهفقط مجموعهای از راهکارهای پراکنده، بلکه یک مدل ذهنی کامل برای تحلیل رفتار دستگاه است؛ مدلی که اگر آن را به ترتیب صحیح دنبال کنید، تقریباً در تمام موارد میتوانید منشأ مشکل را بدون آزمونوخطا شناسایی کنید.
عیب یابی سنگ فرز زمانی بهدرستی انجام میشود که تشخیص را از نشانهها آغاز کنیم و سپس بر اساس یک ترتیب منطقی سراغ بررسی اجزا برویم. صداهای غیرعادی، لرزش، کاهش قدرت و داغشدن، مهمترین نشانههای اولیه خرابی هستند و هرکدام بهبخش خاصی از دستگاه ارتباط دارند.
ترتیب صحیح بررسی این است که ابتدا مسیر برق شامل کابل، دوشاخه و کلید بررسی شود، سپس سلامت ذغالها ارزیابی گردد و در گام بعدی به سراغ آرمیچر و بالشتک برویم. پس از اطمینان از سلامت بخش الکتریکی، نوبت به بررسی قطعات مکانیکی مانند بلبرینگها، شفت و دندههای گیربکس میرسد؛ زیرا هرگونه آسیب در این بخشها بهصورت مستقیم خود را با لرزش، صدا و افت سرعت نشان میدهد.
نکته مهم این است که بسیاری از خرابیها در مراحل سادهتر پنهان میشوند، اما اگر نادیده گرفته شوند، میتوانند به قطعات گرانتر مثل آرمیچر یا گیربکس آسیب بزنند. بنابراین یک عیب یابی انواع سنگ فرز به صورت صحیح علاوهبر شناسایی دقیق مشکل، از بروز خرابیهای ثانویه و هزینههای سنگین جلوگیری میکند.
در انتها، لازم به ذکر است که شما میتوانید برای خرید سنگ فرز به ابزارآلات صنعتی دنلکس مراجعه نمایید و یا با شماره تلفن 53825000-021 تماس حاصل نمایید و ثبت سفارش خود را انجام دهید. تمامی محصولات دنلکس اعم از سنگ فرز، دارای ضمانتنامه 15 ماهه میباشند که در این بازه زمانی میتوانید از مزایای خدمات پس از فروش دنلکس بهرهمند شوید.
