یک تعمیرگاه مکانیکی بدون مجموعه‌ای از ابزارهای مناسب عملاً نمی‌تواند خدمات تعمیر و نگهداری خودرو را با سرعت و دقت کافی انجام دهد. از باز و بسته کردن پیچ و مهره‌های موتور و سیستم تعلیق گرفته تا سرویس ترمز، تعویض قطعات، تعمیرات زیر خودرو و عیب‌یابی سیستم‌های مختلف، هر بخش به ابزار مخصوص خود نیاز دارد.
“ابزار مکانیکی خودرو” (What are the Mechanical Tools) را می‌توان در چند گروه اصلی شامل ابزارهای دستی، ابزارهای برقی، ابزارهای بادی، تجهیزات اندازه‌گیری و عیب‌یابی، تجهیزات سرویس و نگهداری، ابزارهای مخصوص تعمیرات و تجهیزات ایمنی و کارگاهی دسته‌بندی کرد. البته فهرست مورد نیاز هر تعمیرگاه بر اساس نوع خدمات، خودروهای تحت پوشش و سطح فعالیت آن متفاوت است.
در این مطلب، یک لیست کامل ابزار مکانیکی را بررسی می‌کنیم و کاربرد هر گروه را توضیح می‌دهیم تا مشخص شود برای تجهیز یک تعمیرگاه خودرو به چه ابزارهایی نیاز دارید.
ابزار مکانیکی و تعمیرگاهی شامل چه ابزارهایی است؟
وقتی صحبت از “ابزار مکانیکی و تعمیرگاهی” میشود، منظور فقط آچار و پیچ‌گوشتی نیست. یک تعمیرگاه مجهز باید مجموعه‌ای از ابزارهای دستی، ابزارهای قدرتی، تجهیزات بلندکردن خودرو، ابزارهای اندازه‌گیری و تجهیزات عیب‌یابی را در اختیار داشته باشد.
ابزارهای دستی معمولاً پایه اصلی کار مکانیک هستند؛ ابزارهای برقی و بادی سرعت انجام عملیات را افزایش می‌دهند و تجهیزات تشخیصی نیز برای پیدا کردن علت خرابی و بررسی عملکرد سیستم‌های خودرو به کار می‌روند. در تعمیرگاه‌های حرفه‌ای، تجهیزات نگهداری و سازمان‌دهی ابزارها نیز اهمیت زیادی دارند، زیرا دسترسی سریع به ابزار مناسب مستقیماً روی سرعت انجام کار تأثیر می‌گذارد.
بنابراین اگر به دنبال ابزار مکانیکی ماشین هستید، بهتر است تجهیزات مورد نیاز را به‌صورت یک مجموعه کامل و بر اساس نوع کاربرد تهیه کنید.
انواع آچار و ابزار دستی موردنیاز تعمیرگاه ماشین
اصلی‌ترین آچارها و ابزار موردنیاز تعمیرگاه ماشین عبارتند از:
1- آچار بکس و مجموعه سوکت
آچار بکس یکی از پرکاربردترین ابزار مکانیکی ماشین است. بسیاری از پیچ و مهره‌های موجود در موتور، سیستم تعلیق، چرخ‌ها، گیربکس و بخش‌های مختلف خودرو را می‌توان با استفاده از بکس و دسته جغجغه باز و بسته کرد.
اگر بخواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم که آچار بکس چیست، باید گفت ابزاری است که از یک دسته محرک و سری‌های قابل تعویض تشکیل میشود و سری بکس روی سر پیچ یا مهره قرار می‌گیرد. استفاده از دسته جغجغه نیز امکان باز و بسته کردن سریع پیچ‌ها را بدون برداشتن مداوم ابزار فراهم می‌کند.
برای یک تعمیرگاه، بهتر است مجموعه بکس دارای سایزهای متنوع و ترجیحاً درایوهای مختلف مانند ۱/۴، ۳/۸ و ۱/۲ اینچ باشد. سوکت‌های کوتاه و بلند، رابط‌ها و افزونه‌ها نیز در دسترسی به پیچ‌هایی که در قسمت‌های عمیق یا محدود قرار گرفته‌اند کاربرد دارند.
در خودروهای مختلف ممکن است به سوکت‌های شش‌گوش، ستاره‌ای، آلن و انواع تخصصی‌تر نیاز باشد. به همین دلیل، هنگام تجهیز تعمیرگاه نباید فقط به یک مجموعه محدود از بکس‌ها اکتفا کرد.
تنوع پیچ‌ها باعث شده استفاده از سری‌های مختلف ضروری باشد. برای مثال، سری‌های معمولی برای پیچ و مهره‌های شش‌گوش، سری‌های آلن برای پیچ‌های شش‌گوش داخلی و سری‌های ستاره‌ای کاربرد دارند.
شناخت انواع سری آچار بکس به مکانیک کمک می‌کند برای هر پیچ، سری مناسب را انتخاب کند و از آسیب‌دیدن سر پیچ یا خود ابزار جلوگیری شود.
2- دسته جغجغه و رابط بکس
دسته جغجغه یکی از ابزارهای مکمل مجموعه بکس است. مکانیک با استفاده از آن می‌تواند پیچ‌ها را در فضاهای محدود، بدون خارج کردن کامل ابزار از روی پیچ، باز و بسته کند.
رابط‌های کوتاه و بلند، تبدیل‌های مختلف و رابط‌های انعطاف‌پذیر نیز در تعمیر قسمت‌هایی که دسترسی مستقیم به پیچ وجود ندارد بسیار کاربردی هستند.
در تعمیرگاه‌هایی که حجم کار بالاست، داشتن چند دسته جغجغه با سایزهای مختلف باعث میشود مکانیک برای عملیات مختلف دائماً مجبور به تعویض ابزار نباشد.
3- آچارهای ترکیبی و آچار تخت
یکی از پایه‌ای‌ترین بخش‌های ابزار مکانیکی و تعمیرگاهی، مجموعه آچارهای دستی است. آچار تخت، آچار رینگی و آچار ترکیبی برای باز و بسته کردن انواع پیچ و مهره استفاده می‌شوند.
آچار ترکیبی که یک سمت آن تخت و سمت دیگر آن رینگی است، برای بسیاری از عملیات تعمیر خودرو کاربرد دارد و به دلیل اشغال فضای کمتر، گزینه‌ای کاربردی برای جعبه ابزار مکانیک محسوب میشود.
داشتن مجموعه‌ای از سایزهای مختلف، به‌خصوص سایزهایی که در خودروهای رایج بیشتر استفاده می‌شوند، ضروری است.
4- آچار فرانسه
آچار فرانسه به دلیل قابلیت تنظیم دهانه می‌تواند برای چندین سایز مختلف پیچ و مهره استفاده شود. البته در کارهای تخصصی بهتر است تا حد امکان از آچار متناسب با اندازه پیچ استفاده شود، زیرا استفاده نادرست از آچار فرانسه می‌تواند باعث آسیب‌دیدن گوشه‌های پیچ شود.
با وجود این محدودیت، آچار فرانسه همچنان یکی از ابزارهای کاربردی در تعمیرگاه است و برای بسیاری از عملیات عمومی، اتصالات و برخی کارهای سرویس مورد استفاده قرار می‌گیرد.
5- آچار ترکمتر
در تعمیر خودرو فقط باز کردن پیچ اهمیت ندارد؛ میزان سفت کردن پیچ نیز در بسیاری از قطعات بسیار مهم است. آچار ترکمتر برای همین منظور استفاده میشود.
این ابزار امکان اعمال گشتاور مشخص روی پیچ و مهره را فراهم می‌کند و در بخش‌هایی مانند چرخ‌ها، موتور، سیستم تعلیق و قطعاتی که سازنده برای آن‌ها مقدار گشتاور مشخصی تعیین کرده، کاربرد ویژه‌ای دارد.
سفت کردن بیش از حد می‌تواند به رزوه، پیچ یا قطعه آسیب بزند و سفت کردن کمتر از مقدار تعیین‌شده نیز ممکن است باعث شل شدن اتصال شود. به همین دلیل، ترکمتر را باید یکی از ابزارهای مهم برای یک تعمیرگاه حرفه‌ای دانست.
6- پیچ‌گوشتی‌های مختلف
پیچ‌گوشتی از ساده‌ترین اما پرمصرف‌ترین “ابزار تعمیرگاه خودرو” است. یک مجموعه مناسب باید حداقل شامل پیچ‌گوشتی دوسو و چهارسو در اندازه‌های مختلف باشد.
در خودروهای جدید، پیچ‌های ستاره‌ای و انواع پیچ‌های خاص نیز زیاد دیده می‌شوند؛ بنابراین مجموعه‌ای شامل سری‌های ستاره‌ای، آلن و سایر نوک‌های متداول می‌تواند دامنه کاربرد ابزار را افزایش دهد.
پیچ‌گوشتی‌های بلند، کوتاه و زاویه‌دار نیز برای دسترسی به قسمت‌هایی که فضای کار محدود است کاربرد دارند.
7- انواع انبر و انبرقفلی
انبرها برای گرفتن، نگه داشتن، خم کردن یا بریدن قطعات مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. یک مجموعه مناسب برای مکانیکی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- انبردست
- دم‌باریک
- سیم‌چین
- انبرقفلی
- انبر خار جمع‌کن و بازکن
- انبر مخصوص شیلنگ و بست
انبرقفلی نیز برای ثابت نگه داشتن برخی قطعات یا باز کردن اتصالاتی که دسترسی به آن‌ها دشوار است کاربرد دارد. البته نباید از آن به‌عنوان جایگزین دائمی آچار مناسب استفاده کرد.
8- آچار شمع
شمع خودرو معمولاً در عمق سرسیلندر قرار دارد و برای باز و بسته کردن آن به سوکت مخصوص نیاز است. آچار یا سوکت شمع به‌گونه‌ای طراحی شده که بتواند شمع را بدون آسیب به بدنه آن خارج یا نصب کند.
داشتن چند سایز مناسب آچار شمع در تعمیرگاه، مخصوصاً برای تعمیرکارانی که روی مدل‌های مختلف خودرو کار می‌کنند، ضروری است.
9- آچار فیلتر روغن
فیلتر روغن در بسیاری از سرویس‌های دوره‌ای باید تعویض شود و گاهی به دلیل حرارت، آلودگی یا سفت شدن بیش از حد، باز کردن آن با دست دشوار است.
آچار فیلتر روغن در مدل‌های مختلفی تولید میشود و بسته به نوع فیلتر و فضای اطراف آن می‌توان از مدل مناسب استفاده کرد. این ابزار یکی از تجهیزات اختصاصی‌تر در ابزار مکانیکی خودرو محسوب میشود و در تعمیرگاه‌های خدمات سرویس دوره‌ای کاربرد زیادی دارد.
10- دسته بکس و آچار کشویی بلند
گاهی یک پیچ آن‌قدر سفت است که نیروی دست با دسته جغجغه معمولی برای باز کردن آن کافی نیست. در این شرایط، دسته بکس بلند با ایجاد اهرم بیشتر، امکان اعمال نیروی بالاتر را فراهم می‌کند.
این ابزار مخصوصاً در پیچ‌های سیستم تعلیق، اتصالات شاسی و سایر پیچ‌های سفت‌شده کاربرد دارد.
ابزارهای برقی موردنیاز برای تعمیرگاه خودرو
استفاده از ابزارهای برقی باعث میشود بسیاری از عملیات زمان‌بر با سرعت بیشتری انجام شوند. البته هر ابزار برقی برای کاربرد مشخصی طراحی شده و انتخاب آن باید بر اساس نوع کار تعمیرگاه انجام شود.
11- بکس بادی، برقی و یا شارژی
بکس بادی یکی از ابزارهای قدیمی و بسیار رایج در تعمیرگاه‌های حرفه‌ای است. این ابزار با استفاده از هوای فشرده کمپرسور کار می‌کند و برای باز و بسته کردن پیچ‌های سفت، پیچ چرخ، اتصالات شاسی و قطعات مختلف خودرو کاربرد دارد.
در استفاده حرفه‌ای، فقط قدرت بکس اهمیت ندارد؛ میزان مصرف هوا، فشار کاری مورد نیاز، وزن، اندازه درایو و کیفیت مکانیزم ضربه‌ای نیز باید بررسی شود.
اگر قصد انتخاب بهترین برند بکس بادی را دارید، بهتر است معیار را فقط روی بیشترین عدد گشتاور قرار ندهید و دوام ابزار، کیفیت مکانیزم ضربه‌ای، مصرف هوا و دسترسی به خدمات و قطعات را نیز در نظر بگیرید.
بکس برقی نیز برای عملیات باز و بسته کردن پیچ و مهره‌های خودرو استفاده میشود، با این تفاوت که انرژی خود را از برق مستقیم دریافت می‌کند.
در محیط تعمیرگاه که دسترسی به برق فراهم است، این مدل می‌تواند برای کارهای طولانی گزینه مناسبی باشد. بکس برقی معمولاً برای کارهای پرحجم و تکراری مورد توجه قرار می‌گیرد و انتخاب آن باید بر اساس گشتاور مورد نیاز و نوع کار انجام شود.
بکس شارژی نیز یکی از کاربردی‌ترین ابزارها برای تعمیرکار خودرو است. این ابزار برای باز و بسته کردن سریع پیچ و مهره‌ها، به‌خصوص پیچ‌های چرخ، قطعات سیستم تعلیق و اتصالات مختلف استفاده میشود.
مزیت اصلی مدل شارژی، حذف کابل برق و افزایش آزادی حرکت مکانیک در اطراف خودرو است. در تعمیرگاه‌هایی که سرعت انجام کار اهمیت زیادی دارد، بکس شارژی می‌تواند بخش قابل توجهی از عملیات باز و بسته کردن پیچ‌ها را سریع‌تر کند.
برای انتخاب قوی ترین بکس شارژی بازار فقط نباید به عدد گشتاور توجه کرد؛ ظرفیت باتری، نوع موتور، کنترل سرعت و گشتاور، کیفیت مکانیزم ضربه‌ای، وزن و ارگونومی نیز اهمیت دارند.
12- دریل شارژی
دریل شارژی در تعمیرگاه برای سوراخ‌کاری، باز کردن یا نصب برخی قطعات، کار با برس‌های سیمی و برخی متعلقات دیگر کاربرد دارد.
مزیت اصلی آن نسبت به مدل‌های سیم‌دار، آزادی حرکت و دسترسی آسان‌تر به قسمت‌های مختلف خودرو است. وجود کنترل سرعت و کلاچ قابل تنظیم نیز باعث میشود ابزار برای کارهای متنوع‌تری قابل استفاده باشد.
اگر بخواهیم بدانیم دریل شارژی چیست، به‌طور خلاصه ابزاری با باتری قابل شارژ است که برای سوراخ‌کاری و در مدل‌های دریل‌پیچ‌گوشتی برای باز و بسته کردن پیچ نیز استفاده میشود.
در انتخاب آن برای تعمیرگاه، ظرفیت باتری، گشتاور، سرعت، نوع سه‌نظام، وزن و کیفیت موتور اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، بررسی ویژگی‌های فنی هنگام انتخاب بهترین مارک دریل شارژی اهمیت بیشتری از توجه صرف به نام برند دارد.
13- چرخ سنباده
چرخ سنباده یا سنگ رومیزی برای عملیات سنگ‌زنی، تیز کردن برخی ابزارها، پرداخت قطعات فلزی و از بین بردن بخش‌های اضافه یا زنگ‌زدگی سطحی کاربرد دارد.
این ابزار بیشتر در بخش کارگاهی تعمیرگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای عملیات ظریف روی قطعات یا آماده‌سازی برخی ابزارها بسیار مفید است.
14- فرز انگشتی
کاربرد فرز انگشتی به گونه‌ای است که برای عملیات دقیق‌تر روی قطعات استفاده میشود. در واقع از فرز انگشتی می‌توان برای پلیسه‌گیری، پرداخت، سنگ‌زنی موضعی و برخی عملیات اصلاحی استفاده کرد.
مزیت آن نسبت به ابزارهای بزرگ‌تر، امکان کنترل بهتر روی قسمت‌های کوچک و دسترسی به نقاط محدود است.
15- مینی فرز
از کاربرد مینی فرز در تعمیرگاه برای برش، سایش و پرداخت برخی قطعات فلزی استفاده میشود. برای مثال، در زمان جدا کردن قطعه‌ای که بر اثر زنگ‌زدگی یا خوردگی گیر کرده است، ممکن است استفاده از ابزار برشی ضروری شود.
انتخاب صفحه مناسب، رعایت سرعت مجاز و استفاده از تجهیزات ایمنی در کار با این ابزار اهمیت زیادی دارد.
ابزارهای بادی و تجهیزات هوای فشرده
16- کمپرسور هوا
کمپرسور یکی از تجهیزات اصلی بسیاری از تعمیرگاه‌های مکانیکی است، زیرا منبع انرژی ابزارهای بادی محسوب میشود.
بکس بادی، برخی مدل‌های سنگ بادی، بادپاش و تجهیزات دیگر می‌توانند از هوای فشرده استفاده کنند. بنابراین ظرفیت مخزن، فشار کاری، دبی هوای خروجی و توان کمپرسور باید متناسب با تعداد ابزارهای بادی و میزان استفاده روزانه انتخاب شود.
17- بادپاش
بادپاش برای تمیز کردن قسمت‌های مختلف قطعات، خارج کردن گردوغبار، خشک کردن برخی سطوح و پاک‌سازی محل کار کاربرد دارد.
اگرچه ابزار ساده‌ای است، اما در تعمیرگاهی که عملیات سرویس و تعمیر به‌صورت روزانه انجام میشود، وجود آن باعث سرعت بیشتر در تمیزکاری و آماده‌سازی قطعات خواهد شد.
تجهیزات اندازه‌گیری و عیب‌یابی خودرو
ابزار مخصوص مکانیکی خودرو فقط برای باز و بسته کردن قطعات نیست. خودروهای امروزی دارای سیستم‌های الکترونیکی، سنسورها، واحدهای کنترل و مدارهای مختلف هستند؛ بنابراین تجهیزات تشخیص عیب نیز بخش مهمی از یک تعمیرگاه مکانیکی محسوب می‌شوند. ابزارهای تشخیصی یکی از اصلی‌ترین تجهیزات تکنسین‌ها هستند.
18- دستگاه دیاگ خودرو
دستگاه دیاگ از مهم‌ترین تجهیزات تشخیص عیب خودروهای جدید است. این دستگاه از طریق درگاه مربوطه به سیستم خودرو متصل میشود و می‌تواند اطلاعاتی مانند کدهای خطا و در مدل‌های پیشرفته‌تر، داده‌های زنده و وضعیت برخی سیستم‌ها را نمایش دهد.
البته قابلیت دستگاه‌های دیاگ با یکدیگر متفاوت است و مدل‌های حرفه‌ای‌تر می‌توانند سیستم‌های بیشتری مانند موتور، ABS، ایربگ، گیربکس و سایر واحدهای کنترل را بررسی کنند.
19- مولتی‌متر
مولتی‌متر یکی‌دیگر از ابزار تعمیرگاهی و مکانیکی است که برای اندازه‌گیری پارامترهای الکتریکی مانند ولتاژ، جریان و مقاومت استفاده میشود و در عیب‌یابی مدارهای خودرو کاربرد زیادی دارد.
بررسی باتری، فیوزها، سیم‌کشی، برخی سنسورها و مدارهای الکتریکی از جمله کاربردهای این ابزار است. به همین دلیل، مولتی‌متر را باید یکی از تجهیزات مهم در کنار ابزارهای مکانیکی سنتی دانست.
20- تستر باتری و سیستم شارژ
تستر باتری برای بررسی وضعیت باتری و ارزیابی عملکرد سیستم شارژ خودرو استفاده میشود. این ابزار می‌تواند در تشخیص مشکلات مرتبط با باتری، شارژ و استارت خودرو کمک کند.
وجود چنین ابزاری باعث میشود مکانیک پیش از تعویض قطعه، اطلاعات دقیق‌تری درباره وضعیت سیستم الکتریکی خودرو داشته باشد.
21- کمپرس‌سنج موتور
کمپرس‌سنج برای اندازه‌گیری فشار تراکم داخل سیلندرها استفاده میشود و می‌تواند در بررسی مشکلات موتور مفید باشد.
افت کمپرس در یک یا چند سیلندر ممکن است به دلایل مختلفی از جمله مشکل در رینگ‌ها، سوپاپ‌ها یا واشر سرسیلندر ایجاد شود؛ بنابراین این ابزار مکانیکی ماشین یکی از تجهیزات کاربردی برای عیب‌یابی موتور است.
22- گیج فشار باد لاستیک
فشار صحیح لاستیک روی ایمنی، عملکرد خودرو و عمر تایر تأثیر دارد. گیج فشار باد برای اندازه‌گیری دقیق فشار لاستیک استفاده میشود و در تعمیرگاه‌های مکانیکی و خدمات سرویس خودرو یکی از تجهیزات کاربردی به شمار می‌رود.
ابزارهای مخصوص تعمیرات مکانیکی خودرو
برخی عملیات تعمیر خودرو با ابزارهای عمومی انجام نمی‌شوند و به ابزار تخصصی نیاز دارند. این دسته از تجهیزات در ابزار مخصوص مکانیکی خودرو قرار می‌گیرند.
23- پولی‌کش و بلبرینگ‌کش
برای خارج کردن بلبرینگ، چرخ‌دنده، پولی و برخی قطعاتی که به‌صورت فشاری روی محور قرار گرفته‌اند، استفاده از نیروی مستقیم چکش همیشه روش مناسبی نیست.
پولی‌کش و بلبرینگ‌کش با اعمال نیروی کنترل‌شده به جدا کردن قطعه کمک می‌کنند و در تعمیرات موتور، سیستم انتقال قدرت و بخش‌های مختلف خودرو کاربرد دارند.
24- ابزار فنر جمع‌کن
فنرهای سیستم تعلیق تحت نیروی زیادی قرار دارند و باز کردن آن‌ها بدون ابزار مناسب می‌تواند خطرناک باشد. فنر جمع‌کن برای فشرده کردن کنترل‌شده فنر و فراهم کردن امکان باز و بسته کردن مجموعه مربوطه استفاده میشود.
این ابزار از تجهیزات تخصصی تعمیرگاه است و باید متناسب با نوع خودرو و ظرفیت کاری آن انتخاب شود.
25- ابزار باز کردن خار و پین
برای خارج کردن خارهای فنری، پین‌ها و اتصالات کوچک، ابزارهای مخصوصی مانند سنبه، پانچ و ابزارهای مخصوص خار کاربرد دارند.
وجود مجموعه‌ای از این ابزار تعمیرگاه خودرو باعث میشود مکانیک برای خارج کردن یک اتصال کوچک مجبور به استفاده از ابزار نامناسب یا اعمال نیروی بیش از حد نباشد.
26- پیچ گوشتی ضربه‌ای
پیچ‌گوشتی ضربه‌ای برای باز کردن پیچ‌هایی که به‌دلیل زنگ‌زدگی، خوردگی یا سفت شدن بیش از حد به‌سختی باز می‌شوند کاربرد دارد.
این ابزار با انتقال ضربه به نوک پیچ‌گوشتی، نیروی چرخشی ایجاد می‌کند و در برخی تعمیرات مکانیکی می‌تواند جایگزین مناسبی برای اعمال نیروی دستی معمولی باشد.
تجهیزات بلند کردن و دسترسی به زیر خودرو
یکی از تفاوت‌های مهم بین ابزارهای عمومی و ابزار تعمیرگاه ماشین، نیاز به تجهیزاتی برای بلند کردن و ثابت نگه داشتن خودرو است.
27- جک سوسماری
جک سوسماری یا جک کف‌خواب برای بلند کردن خودرو از نقاط مشخص‌شده توسط سازنده استفاده میشود. طراحی چرخ‌دار آن امکان قرار دادن جک در موقعیت مناسب را فراهم می‌کند.
ظرفیت جک باید متناسب با وزن خودرو انتخاب شود و قبل از استفاده نیز نقاط مجاز برای بلند کردن خودرو باید طبق دستورالعمل سازنده مشخص شوند.
28- خرک
جک برای بلند کردن خودرو است، اما برای نگه داشتن خودرو در حالت بالا به‌تنهایی نباید مورد اتکا قرار گیرد. خرک برای پشتیبانی از خودرو پس از بلند کردن آن استفاده میشود.
بنابراین هنگام انجام تعمیراتی که مکانیک باید زیر خودرو قرار بگیرد، استفاده صحیح از جک و خرک اهمیت ایمنی بسیار بالایی دارد.
29- صندلی یا تخت مکانیکی
تخت مکانیکی چرخ‌دار امکان حرکت مکانیک در زیر خودرو را فراهم می‌کند و برای تعمیرات زیر خودرو، سیستم اگزوز، سیستم تعلیق و بخش‌های مختلف کف خودرو کاربرد دارد.
در تعمیرگاه‌هایی که حجم کار بالاست، این وسیله علاوه بر افزایش راحتی، جابه‌جایی مکانیک در فضای کاری را نیز ساده‌تر می‌کند.
تجهیزات سرویس و نگهداری خودرو
30- ابزار تخلیه و تعویض روغن
تعویض روغن یکی از سرویس‌های رایج خودرو است و تعمیرگاه باید تجهیزات مناسب برای تخلیه، جمع‌آوری و انتقال روغن مصرف‌شده داشته باشد.
ظرف جمع‌آوری روغن، پمپ یا تجهیزات تخلیه متناسب با نوع خدمات تعمیرگاه، قیف و ابزارهای مرتبط از جمله تجهیزاتی هستند که در این بخش مورد استفاده قرار می‌گیرند.
31- کیت هواگیری ترمز
کیت هواگیری ترمز برای خارج کردن هوای محبوس در مدار هیدرولیک ترمز استفاده میشود. وجود هوا در مدار می‌تواند روی عملکرد سیستم ترمز اثر بگذارد؛ بنابراین این ابزار مکانیکی خودرو برای سرویس و تعمیر سیستم ترمز کاربرد دارد.
32- ابزار تعویض فیلتر و سرویس‌های دوره‌ای
علاوه بر آچار فیلتر روغن، داشتن قیف، ظرف تخلیه، ابزارهای مخصوص برخی فیلترها و تجهیزات لازم برای سرویس‌های دوره‌ای باعث میشود عملیات نگهداری خودرو با سرعت و نظم بیشتری انجام شود.
جعبه ابزار و کیف ابزار ؛ بخش مهمی از مکانیکی
وقتی تعداد ابزارهای مکانیکی زیاد میشود، نگهداری و دسترسی به آن‌ها به‌اندازه خود ابزار اهمیت پیدا می‌کند.
کاربرد جعبه ابزار فقط نگهداری ابزار نیست؛ یک جعبه مناسب باعث میشود ابزارها دسته‌بندی شوند، دسترسی به آن‌ها سریع‌تر شود و احتمال گم‌شدن یا آسیب دیدن تجهیزات کاهش پیدا کند.
برای ابزارهای پرکاربرد می‌توان از جعبه‌های قابل حمل استفاده کرد و برای تعمیرگاه‌های حرفه‌ای‌تر، کشوهای کارگاهی و سیستم‌های ذخیره‌سازی بزرگ‌تر گزینه مناسب‌تری هستند. بسیاری از تکنسین‌ها، سازمان‌دهی و ذخیره‌سازی ابزار را یکی از دسته‌های اصلی تجهیزات تعمیرکاران می‌دانند.
از نظر ساختار، انواع جعبه ابزار شامل مدل‌های پلاستیکی، فلزی، چرخ‌دار و مدل‌های ترکیبی با کشوهای متعدد هستند و انتخاب آن باید بر اساس حجم ابزار و نحوه استفاده انجام شود.
در مقابل، برای جابه‌جایی ابزارهای ضروری در اطراف خودرو یا انتقال مجموعه‌ای از ابزارهای سبک، کیف ابزار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. کیف ابزار معمولاً انعطاف‌پذیرتر و سبک‌تر از جعبه است و برای ابزارهایی که باید مرتباً همراه تعمیرکار جابه‌جا شوند، کاربرد مناسبی دارد.
برای کسب اطلاعات کامل‌تر در مورد این موضوع، پیشنهاد می‌کنیم مقاله کیف ابزار چیست را از مجله ابزارآلات دنلکس مطالعه نمایید.
تجهیزات ایمنی موردنیاز در تعمیرگاه مکانیکی
در کنار ابزار مکانیکی، تجهیزات ایمنی نیز باید بخشی از تجهیزات استاندارد تعمیرگاه باشند. برخی از مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
- عینک ایمنی
- دستکش مناسب کار
- کفش ایمنی
- گوشی محافظ در محیط‌های پرصدا
- لباس کار مناسب
- چراغ کار و چراغ پیشانی
- کپسول آتش‌نشانی
- تهویه مناسب محیط
- جعبه کمک‌های اولیه
در کار با ابزارهای برقی، بادی، مواد شیمیایی و تجهیزات تعمیر خودرو، استفاده از تجهیزات ایمنی و رعایت دستورالعمل سازنده ابزار اهمیت دارد.
لیست کامل ابزار مکانیکی برای تجهیز یک تعمیرگاه
اگر بخواهیم تمام موارد گفته‌شده را در قالب یک چک‌لیست کاربردی جمع‌بندی کنیم، “لیست کامل ابزار مکانیکی” برای یک تعمیرگاه عمومی می‌تواند شامل گروه‌های زیر باشد:
| دسته ابزار | تجهیزات مهم |
|---|---|
| ابزارهای دستی | آچار ترکیبی، آچار فرانسه، پیچ‌گوشتی، انبردست، دم‌باریک، انبرقفلی |
| ابزار بکس | مجموعه بکس، دسته جغجغه، رابط، تبدیل، سوکت‌های تخصصی |
| ابزار اندازه‌گیری | ترکمتر، مولتی‌متر، گیج باد |
| ابزار تخصصی | آچار شمع، آچار فیلتر، پولی‌کش، بلبرینگ‌کش، فنر جمع‌کن |
| ابزار برقی | دریل شارژی، بکس شارژی، بکس برقی، مینی فرز، فرز انگشتی، چرخ سنباده |
| ابزار بادی | بکس بادی، بادپاش، ابزارهای بادی تخصصی |
| تجهیزات هوای فشرده | کمپرسور هوا، شیلنگ و اتصالات |
| تجهیزات عیب‌یابی | دستگاه دیاگ، تستر باتری، کمپرس‌سنج |
| تجهیزات سرویس | کیت هواگیری ترمز، ابزار تعویض روغن، ابزار فیلتر |
| تجهیزات جابجایی | جک سوسماری، خرک، تخت مکانیکی |
| نگهداری ابزار | جعبه ابزار، کیف ابزار، چرخ ابزار و کابینت کارگاهی |
| ایمنی | عینک، دستکش، کفش ایمنی، چراغ کار، کپسول آتش‌نشانی |
این فهرست را می‌توان بر اساس نوع تعمیرگاه کوچک‌تر یا تخصصی‌تر کرد؛ برای مثال یک تعمیرگاه عمومی به همه ابزارهای تخصصی موتور یا گیربکس نیاز ندارد، اما تعمیرگاهی که خدمات تخصصی ارائه می‌دهد باید ابزارهای مخصوص همان حوزه را نیز در اختیار داشته باشد.
برای تجهیز یک تعمیرگاه مکانیکی از کجا شروع کنیم؟
اگر قرار باشد یک تعمیرگاه را از ابتدا تجهیز کنید، خرید همه ابزارها در همان مرحله اول معمولاً ضروری نیست. بهتر است ابتدا ابزارهایی تهیه شوند که در بیشترین تعداد عملیات تعمیر و سرویس استفاده می‌شوند.
مجموعه بکس و آچار، پیچ‌گوشتی، انبرها، ترکمتر، جک و خرک، ابزارهای تخصصی پایه، بکس بادی یا شارژی، دریل شارژی، تجهیزات سرویس و ابزارهای عیب‌یابی پایه معمولاً بخش مهمی از نیازهای یک تعمیرگاه عمومی را پوشش می‌دهند.
بعد از این مرحله می‌توان بر اساس نوع خودروها و خدمات تعمیرگاه، ابزارهای تخصصی‌تر مانند پولی‌کش‌های خاص، ابزارهای مربوط به سیستم تعلیق، تجهیزات تخصصی موتور، تجهیزات تشخیص پیشرفته و ابزارهای مخصوص سیستم‌های مختلف خودرو را اضافه کرد.
نکته مهم این است که کیفیت ابزار در محیط تعمیرگاه اهمیت بیشتری از تعداد آن دارد. ابزار بی‌کیفیت می‌تواند باعث آسیب به پیچ و مهره، کاهش سرعت کار و حتی افزایش خطر هنگام تعمیر شود.
هنگام خرید ابزار تعمیرگاهی مکانیکی به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای انتخاب تجهیزات ابزار تعمیرگاه خودرو باید چند عامل را هم‌زمان در نظر گرفت.
- کیفیت ساخت: ابزارهای تعمیرگاهی معمولاً به‌صورت روزانه و تحت فشار زیاد استفاده می‌شوند؛ بنابراین کیفیت فولاد، مقاومت در برابر ضربه و کیفیت مکانیزم ابزار اهمیت زیادی دارد.
- محدوده کاربرد: قبل از خرید باید مشخص شود ابزار برای چه عملیات‌هایی استفاده خواهد شد. برای مثال، بکس ۱/۲ اینچ برای بسیاری از پیچ‌های بزرگ خودرو مناسب است، در حالی که بکس‌های کوچک‌تر برای فضاهای محدود و پیچ‌های کوچک‌تر کاربرد بیشتری دارند.
- ارگونومی: وزن، طراحی دسته، لرزش و نحوه کنترل ابزار به‌خصوص در ابزارهای برقی و بادی اهمیت زیادی دارد. استفاده طولانی‌مدت از ابزار نامناسب می‌تواند خستگی مکانیک را افزایش دهد.
- خدمات و قطعات: در ابزارهای برقی و بادی، دسترسی به قطعات مصرفی و خدمات تعمیر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ابزار تعمیرگاهی بخشی از سرمایه کاری تعمیرگاه محسوب میشود.
- نظم و نگهداری: حتی بهترین مجموعه ابزار مکانیکی خودرو اگر به‌درستی سازمان‌دهی نشود، می‌تواند باعث اتلاف زمان شود. جعبه ابزار، کیف ابزار، چرخ ابزار و کابینت‌های کارگاهی برای همین منظور اهمیت دارند.
جمع‌بندی
در این مقاله از سری مقاله‌های مجله ابزارآلات دنلکس به معرفی ابزار مخصوص مکانیکی خودرو پرداخته شد. تجهیز یک تعمیرگاه مکانیکی فقط به خرید چند آچار و جعبه بکس محدود نمی‌شود. یک مجموعه کامل باید بتواند نیازهای مختلف تعمیرکار را از باز و بسته کردن پیچ‌ها تا اندازه‌گیری، عیب‌یابی، سرویس، بلند کردن خودرو و انجام عملیات تخصصی پوشش دهد.
ابزارهای دستی مانند آچار، بکس، پیچ‌گوشتی و انبرها پایه اصلی کار هستند و ابزارهایی مانند بکس بادی، بکس برقی، بکس شارژی و دریل شارژی سرعت عملیات را افزایش می‌دهند. در کنار آن‌ها، تجهیزاتی مانند ترکمتر، مولتی‌متر، دستگاه دیاگ، کمپرس‌سنج، جک، خرک، پولی‌کش و تجهیزات سرویس نیز برای بسیاری از تعمیرگاه‌ها ضروری هستند.
در نهایت، انتخاب ابزار تعمیرگاه ماشین باید بر اساس نوع خدمات، حجم کار، نوع خودروهای تحت پوشش و میزان استفاده روزانه انجام شود. یک مجموعه ابزار حرفه‌ای زمانی ارزشمند است که در کنار کیفیت ساخت مناسب، دسترسی سریع، نظم و قابلیت استفاده صحیح را نیز فراهم کند.
در انتها، لازم به ذکر است که در صورت نیاز به خرید ابزار مکانیکی خودرو می‌توانید به وبسایت ابزارآلات صنعتی دنلکس مراجعه نمایید و یا با شماره 53825000-021 تماس بگیرید و ثبت سفارش خود را انجام دهید. پس از تماس، متخصصان فنی دنلکس با ارائه اطلاعات لازم، شما را در راستای خریدی ایده‌آل‌تر یاری خواهند داد.
